|
ΜΥΘΟΙ
ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΤΕΜΗ |
Σύμφωνα
με την πρώτη θεωρία, η Άρτεμη ήταν σεληνιακή
θεά, σε αντίθεση προς τον Απόλλωνα που ήταν
ηλιακός θεός. Αυτή η θεωρία
ήταν γενικά αποδεκτή, ακόμα κι από τον 5ο
π.Χ. αιώνα, τόσο από τους φιλοσόφους όσο κι
από το λαό.
Σύμφωνα
με τη δεύτερη θεωρία, η πολλαπλότητα των
δικαιοδοσιών της Άρτεμης εξαρτάται από τη
διάσπαση μιας μοναδικής θεότητας σε πολλές
διαφορετικές. Κατόπιν, αυτές οι θεότητες
ενώθηκαν σε μία, που ονομάστηκε Άρτεμη.
Μάλιστα όταν οι Έλληνες συναντούσαν έξω από
την Ελλάδα βαρβαρικούς τόπους λατρείας
ανάλογους με της λατρείας της Άρτεμης, δε
δίσταζαν ν’ αναγνωρίζουν σ’ αυτούς τη δική
τους θεά.
Σύμφωνα
με έναν μύθο, η Άρτεμη ήταν θυγατέρα του
Διός και της Δήμητρας. Σύμφωνα
με κάποιον άλλο, ταυτίζεται με την
Περσεφόνη. Ένας τρίτος, θεωρεί την
Περσεφόνη μητέρα της Άρτεμης. Άλλα οι
Έλληνες από πάρα πολύ παλιά είχαν αποδεχτεί
γενικά την άποψη που είχε εκλαϊκεύσει ο «Ομηρικός
Ύμνος» , ότι η Άρτεμη ήταν κόρη της Λητώς και
αδελφή του Απόλλωνος. Κατά τον μύθο αυτόν, η
Άρτεμη γεννήθηκε στην Ορτυγία και ο
Απόλλωνας στην Δήλο. Η Άρτεμη γεννήθηκε μια
μέρα πριν από τον Απόλλωνα και μάλιστα
βοήθησε τη μητέρα της να γεννήσει το
δεύτερο παιδί της. Από αυτό συμπεραίνεται,
ότι η Άρτεμη αν και προσωποποιεί την
αγνότητα και την παρθενικότητα σε ότι έχουν
ευγενέστερο, η θυγατέρα της Λητώς από
μερικούς ταυτίζεται με την Ειλείθυια, τη
θεά των τοκετών και της μητρότητας.
Ως
δίδυμη αδελφή του Απόλλωνα, η Άρτεμη
συνδέεται συχνά με την λατρεία του αδελφού
της, αλλά και με τις περιπέτειές του. Είναι
παρούσα στο φόνο του Πύθωνα κι όταν αυτός
πηγαίνει να εξαγνιστεί, δεν τον
εγκαταλείπει. Κι όπως ο αδελφός της, της
αρέσει και αυτής να πηγαίνει και να μένει
στην ευτυχισμένη χώρα των Υπερβορείων. Οι
μύθοι παρουσιάζουν τα δυο αδέλφια ενωμένα,
όταν πρόκειται να προστατεύσουν την μητέρα
τους. Μαζί θανάτωσαν με τα βέλη τους τον
Τιτυό, που προσπάθησε να βιάσει τη Λητώ.
Μαζί εκδικήθηκαν τη Νιόβη για την έπαρσή
της απέναντι στη μητέρα τους, ώστε η άτυχη
θυγατέρα του Ταντάλου να γίνει μια από τις
εκφραστικότερες προσωποποιήσεις του
ανθρώπινου πόνου. Η Άρτεμη με τα βέλη της
θανάτωσε τις έξι κόρες της Νιόβης κι ο
Απόλλωνας με τα δικά του βέλη τους έξι γιους
της, επειδή έτσι αστόχαστα, προσβάλλοντας
τη Λητώ, που είχε αποκτήσει μοναχά δυο
παιδιά, καυχήθηκε για τα δώδεκα δικά της και
πως ήταν ευτυχέστερη από τη μητέρα της
Άρτεμης και του Απόλλωνα. Κανένας δεν
τόλμησε να αποδώσει επικήδειες τιμές στα
δώδεκα παιδιά της Νιόβης, που τις θυγατέρες
της τις σκότωσε η Άρτεμη στο σπίτι της
μητέρας τους, τους δε γιους ο Απόλλωνας, σαν
κυνηγούσαν στον Κιθαιρώνα. Και μοναχά
ύστερα από οκτώ μέρες οι θεοί έθαψαν τα
δώδεκα παιδιά της Νιόβης. Κι εκείνη, η μάνα η
πιο χαροκαμένη, πήγε στου πατέρα της του
Τάνταλου, όπου ο Δίας, συγκλονισμένος από
την οδύνη της γυναίκας του Θηβαίου ήρωα
Αμφίωνα, δέχτηκε την ικεσία της και τη
μεταμόρφωσε σε βράχο, απ’ όπου έσταζαν
αδιάκοπα τα δάκρυά της. Η Άρτεμη και ο
Απόλλωνας πήραν επίσης μέρος στη
Γιγαντομαχία, μα ο καθένας χωριστά. Η Άρτεμη
σκότωσε με τα βέλη της τον Γαίο ή Ραίο, έναν
από τους εχθρούς του Διός. Κι όπως αναφέρουν
μερικοί συγγραφείς ότι οι θεοί κατά τη
Γιγαντομαχία πήραν μορφή ζώων, τα οποία
ήταν σε αυτούς αφιερωμένα, η μεν Άρτεμη
μεταμορφώθηκε σε ελάφι, ο δε Απόλλωνας σε
γρύπα. Και μια ελαφίνα, σύμφωνα με ένα μύθο,
ήταν η αιτία του θανάτου των δυο Αλωάδων,
του Ώτου και του Εφιάλτη. Πολλά τα κοινά των
δυο αυτών προσώπων
προς τους Γίγαντες. Γενικά θεωρούνται
παιδιά του Ποσειδώνα και της Ιφιμέδειας. Η
Ιφιμέδεια σύζυγος του Αλωέα ερωτεύθηκε τον
θεό της θάλασσας, τον Ποσειδώνα και πήγαινε
καθημερινά στην ακτή του ωκεανού κι έβρεχε
με το νερό της θάλασσας το στήθος της και τα
παιδιά που γέννησε κατά τρόπο υπερφυσικό
μεγάλωναν και προικισμένα με ακαταμέτρητη
δύναμη προσπάθησαν να αναρριχηθούν στον
Όλυμπο, σέρνοντας το Πήλιο και ρίχνοντάς το
επάνω στην Όσσα. Αλλά δεν πέτυχαν, ωστόσο
κατάφεραν να πιάσουν αιχμάλωτο τον Άρη και
να τον κρατήσουν επί δεκατρείς μήνες
κλεισμένο σε χάλκινο αγγείο. Θα χανόταν ο
θεός του πολέμου, αν η μητριά των Αλωάδων, η
Ερίβοια, δε διηγούνταν τα γεγονότα στον
Ερμή και δεν ελευθέρωνε αυτός τον αδελφό
του. Με την υπεροψία τους λοιπόν οι δύο
Γίγαντες αδελφοί υψώσαν τα βλέμματά τους ο
ένας στην Ήρα κι ο άλλος στην κόρη της
Λητούς, που έριξε ανάμεσά τους τότε ένα
ελάφι, που προσπαθώντας τα δυο αδέλφια να το
σκοτώσουν, λάβωσαν θανάσιμα ο ένας τον άλλο.
Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο, οι Αλωάδες
θανατώθηκαν από τα βέλη της Άρτεμης και του
Απόλλωνα. Και στον Άδη, μετά το θάνατό τους,
δέθηκαν σ’ ένα στύλο ράχη με ράχη και τα
δεσμά τους είχαν φίδια, ενώ μια κουκουβάγια
με διαπεραστική φωνή, φώναζε αδιάκοπα κοντά
στ’ αυτιά τους.
Στη
ζωή της Αριάδνης, της θυγατέρας του Μίνωα,
υπάρχει παρέμβαση της Άρτεμης. Η θρυλική
πριγκίπησσα της Μινωικής Κρήτης
εγκαταλείφθηκε από τον απαγωγέα της Θησέα
στη νήσο Νάξος, όπου όμως σαγήνεψε το θεό
Διόνυσο που την έκανε σύντροφό του. Όμως
σύμφωνα με έναν άλλο μύθο, ο Διόνυσος ζήτησε
από την Άρτεμη να σκοτώσει την Αριάδνη, που
υπέκυψε στα βέλη της.
Η
αδελφή της Αριάδνης, η Φαίδρα, που την
παντρεύτηκε ο βασιλιάς της Αθήνας Θησέας,
έπεσε έμμεσα θύμα της Άρτεμης. Η Φαίδρα
αγάπησε παράφορα το γιο του Θησέα και
πρόγονό της Ιππόλυτο, γιο της Αντιόπης. Ο
Ιππόλυτος, κυνηγός άριστος κι ασχολούμενος
με την εκγύμναση αλόγων, είχε αφιερωθεί στη
λατρεία της Άρτεμης και, όπως η θεά, είχε κι
αυτός ορκιστεί να παραμείνει παρθένος. Είχε
μάλιστα ιδρύσει και ναό στην Τροιζήνα προς
τιμή της Άρτεμης. Ο Ιππόλυτος, πιστός στην
αγνότητα, σύμφωνα με τη λατρεία της Άρτεμης,
αρνήθηκε τις ερωτικές προτάσεις της
Φαίδρας κι αυτή για να τον εκδικηθεί τον
κατηγόρησε στο σύζυγό της Θησέα για εκείνο
που η ίδια είχε κάνει, ενώ ο Ιππόλυτος ήταν
αθώος. Ο Θησέας πίστεψε την Φαίδρα και
καταράστηκε τον γιο του, που έπεσε θύμα της
πατρικής κατάρας στη θάλασσα, ενώ η Φαίδρα
από τύψεις και ενοχή κι από τον πληγωμένο
έρωτά της, αυτοκτόνησε.
