|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
|
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΑΔΩΝΗΣ |
Θύμα
οργής της Άρτεμης, θεωρεί και τον Άδωνη, ο
Απολλόδωρος ο Αθηναίος, χωρίς όμως και ν’
αναφέρει τα αίτια της οργής της. Ο
αγριόχοιρος που μ’ ένα χτύπημα των
χαυλιοδόντων του πλήγωσε θανάσιμα τον
ωραίο Άδωνη, είχε σταλεί απότην Άρτεμη.
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΑΓΡΟΣ |
Η
Άρτεμη οργισμένη, επειδή ο βασιλιάς Οινέας,
πατέρας του Μελέαγρου, παρέλειψε τη θεά σε
κάποια θυσία του, έστειλε στη χώρα του ένα
φοβερό αγριόχοιρο, τον περίφημο Καλυδώνιο
κάπρο, που προξένησε μεγάλες ζημιές και
καταστροφές στην περιοχή. Ο Μελέαγρος
σκότωσε αυτό το τέρας, αλλά προκλήθηκε
φιλονικία κατά τη διανομή του σώματος του
ζώου, που κατέληξε σε συμπλοκή, όπου
σκοτώθηκε και ο Μελέαγρος. Τόσο πόνεσαν η
μητέρα και η γυναίκα του Μελέαγρου από το
θάνατό του, που αυτοκτόνησαν, ενώ οι αδελφές
του θρηνούσαν πάνω στον τάφο του. Και
συγκινήθηκε η θεά από το κλάμα τους και τις
συμπόνεσε, μεταμορφώνοντάς τες σε πουλιά,
τις Μελεαγρίδες (φραγκόκοτες), που καθώς
λέει ένας αρχαίος συγγραφέας, «μοιάζουν και
σήμερα σαν να πενθούν την κάθε άνοιξη για το
χαμό του αδελφού τους». Το κυνήγι του
Καλυδώνιου κάπρου χρησιμοποιήθηκε συχνά ως
θέμα από τους Έλληνες γλύπτες, προπάντων σε
ανάγλυφα των διαζωμάτων.
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΑΔΜΗΤΟΣ |
Παρέμβαση
και στην ζωή του Άδμητου έκανε η Άρτεμη, που
τον εκδικήθηκε, επειδή αυτός την ξέχασε σε
κάποια θυσία, γεμίζοντας το γαμήλιο δωμάτιό
του με φίδια.
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ |
Μια
από τις πολλές λατρείες της Άρτεμης είναι η
λατρεία της Ταυρικής Άρτεμης, που βασίζεται
στο μύθο της θυσίας της Ιφιγένειας, της
θυγατέρας του Αγαμέμνονα, του βασιλιά των
Μυκηνών και αρχηγού της εκστρατείας των
Ελλήνων κατά των Τρώων. Για το θέμα της
θυσίας της Ιφιγένειας που έχει απασχολήσει
πολλούς ποιητές, υπάρχουν δυο εκδοχές. Η
πρώτη δέχεται ότι ο Αγαμέμνονας λίγο πριν
γεννηθεί η κόρη του Ιφιγένεια είχε
υποσχεθεί να θυσιάσει στη θεά «το ωραιότερο
προϊόν του χρόνου». Κι έτσι η Ιφιγένεια ήταν
καταδικασμένη σε θάνατο και πριν από τη
γέννησή της. Η άλλη εκδοχή, η πιο διαδομένη
και γνωστή, δέχεται, πως αιτία της θυσίας
στάθηκε η οργή της Άρτεμης, επειδή ο
βασιλιάς Αγαμέμνονας μπήκε μια μέρα στο
ιερό δάσος της θεάς, την εποχή που ο
ελληνικός στόλος καρτερούσε ούριον άνεμο
στην Αυλίδα και σκότωσε ένα ωραίο της θεάς
ελάφι. Και σαν να μην έφθανε αυτό, ο
Αγαμέμνονας καυχήθηκε και για την
επιδεξιότητα του ως κυνηγού, ανώτερη και
από της Αρτέμιδας. Κι έτσι δεν άργησε η
εκδίκησή της. Άνεμοι αντίθετοι εμπόδιζαν
την αναχώρηση του ελληνικού στόλου. Και σαν
ρωτήθηκε ο μάντης Κάλχας για την αιτία της
νηνεμίας ή την παρατεινόμενη των ανέμων
αντίθεση, ο Κάλχας απεκρίθη, πως η θεά ήταν
οργισμένη κατά του Αγαμέμνονα και ζήταγε τη
θυσία της κόρης του Ιφιγένειας. Όμως η
Άρτεμη στο τέλος δείχθηκε φιλεύσπλαχνη και
μεγαλόκαρδη, άφησε στην θέση της θυσίας
ελάφι και άρπαξε την Ιφιγένεια όπου την
μετέφερε στην Ταυρίδα και την έκανε ιέρεια
της. Έως ότου πήγε στην Ταυρίδα ο μικρός
αδελφός της Ιφιγένειας, Ορέστης, κατ’
εντολή του Απόλλωνος, και πήρε πίσω στο
Άργος την αδελφή του.
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΑΚΤΑΙΩΝ |
Μια
από τις κύριες δικαιοδοσίες της Άρτεμης
ήταν το κυνήγι. Διέσχιζε λαγκάδια και βουνά,
συνοδευόμενη από τις Νύμφες της και
κυνηγούσε. Σαν συναντούσε κάποια πηγή
λούζονταν. Μια μέρα την είδε στο λουτρό της
στην Παρθένιο πηγή γυμνή ο Ακταίονας,
δεινός κι εκείνος κυνηγός, γιος του
Αρισταίου και της Αυτονόης, που ανατράφηκε
από τον Κένταυρο Χείρωνα. Ο ποιητής
Καλλίμαχος μας λέει «οι νόμοι του Κρόνου
ορίζουν όποιος δει γυμνό αθάνατο, δίχως
εκείνος να το θέλει, θα το πληρώσει ακριβά».
Κι ο Ακταίων το πλήρωσε, η Άρτεμη τον
μεταμόρφωσε σε ελάφι κι έκανε και τα
πενήντα σκυλιά του κυνηγού να λυσσάξουν,
που μην αναγνωρίζοντας τον κύριό τους, τον
κατασπάραξαν. Και με γαυγίσματα τρομερά
έφτασαν ως την σπηλιά του Κένταυρου Χείρωνα,
που εκείνος για να τα ησυχάσει τους έδειξε
μια εικόνα που έμοιαζε στον Ακταίωνα και
τότε τα σκυλιά ησύχασαν.
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΩΡΙΩΝ |
Οι
αρχαίοι συγγραφείς αφηγούνται το σχετικό
μύθο κατά
διάφορους τρόπους. Άλλοι λένε πως η Άρτεμη
μίσησε τον Ωρίωνα είτε επειδή καυχήθηκε για
την κυνηγετική του επιδεξιότητα, είτε
επειδή προσπάθησε να τη βιάσει. Κι έστειλε η
θεά ένα σκορπιό που προξένησε το θάνατο του
νέου. Αλλά σύμφωνα με άλλη εκδοχή, τον
σκότωσε η ίδια η Άρτεμη με τα βέλη της. Άλλοι
πάλι συγγραφείς λένε πως η Άρτεμη δεν
έμεινε ασυγκίνητη από τον έρωτα του Ωρίωνα
κι είχε αποφασίσει σχεδόν να γίνει σύζυγός
του, μα επενέβηκε ο Απόλλωνας για να την
αποτρέψει. Και η προσπάθειά του δεν πέτυχε.
Αργότερα όμως τον βοήθησε τον βοήθησε η
τύχη «Μια μέρα που λουζόταν ο Ωρίωνας,
εξαιτίας της απόστασης, το κεφάλι του
φαινόταν σαν μελανό μικρό σημείο, ο
Απόλλωνας τότε προσποιήθηκε ότι αμφέβαλλε
για την ικανότητα της αδελφής του στο
σημάδι και την προκάλεσε να προσπαθήσει με
το βέλος της εκείνο το μαύρο σημείο. Και η
Άρτεμη παρασυρμένη από την πρόκληση,
τοξεύει το σημάδι που ήταν ο Ωρίωνας... και
δίχως να το καταλάβει, τον σκοτώνει.
Συγκλονισμένη η θεά, απαρηγόρητη,
μεταμορφώνει σε αστερισμό τον νέο, και του
έδωσε μια θέση στον ουράνιο θόλο».
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΒΟΥΦΑΓΟΣ |
Άλλη
περίπτωση που η θεά Άρτεμη θεωρεί ότι
θίγεται η αγνότητά της, που είχε ορκιστεί να
την κρατήσει και να παραμείνει παρθένα,
είναι η σχέση της με τον Αρκάδα ήρωα Βουφάγο,
έναν άνθρωπο γενναιόδωρο κι ευγενικότατο,
που είχε περιποιηθεί και φιλοξενήσει τον
αδελφό του Ηρακλή Ιφικλή, που είχε λαβωθεί
βαριά στον αγώνα του μεγάλου και διάσημου
ήρωα αδελφού του, κατά του Αυγεία και που
είχε ακόμα κηδέψει τον Ιφικλή και που μόνο
του σφάλμα ήταν πως ερωτεύθηκε τη θεά. Αυτή
το θεώρησε ύβρη και για να τον τιμωρήσει του
έριξε δυο βέλη πάνω στο βουνό Φολόη, τα
οποία έβαλαν τέρμα στη ζωή του αγαθού
εκείνου άνδρα.
|
ΑΡΤΕΜΗ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΗΣ |
Η
Άρτεμη πήρε μέρος επίσης και σ’ έναν από
τους δώδεκα άθλους του Ηρακλή, στην Αρκαδία,
τον σχετιζόμενο με την περίφημη «Κερυνίτιδα
έλαφον» (το ελάφι του βουνού της Κερύνειας)
που είχε κέρατα χρυσά και πόδια από χαλκό
και που η Νύμφη Ταϋγέτη την είχε αφιερώσει
στη θεά. Το ελάφι αυτό διέμενε στο ιερό της
Αρτέμιδος κι αφού έτρεχε επί ένα χρόνο εδώ
κι εκεί, για ν’ αποφύγει τον Ηρακλή,
ξαναγύρισε στον ιερό της Αρκαδίας. Ο
Ηρακλής το έπιασε στις όχθες του ποταμού
Λάδωνα κι ήταν έτοιμος να το θανατώσει, μα
συγκρατήθηκε από την Άρτεμη και τον
Απόλλωνα, που τον συμβούλεψαν να φορτωθεί
στους ώμους του την ελαφίνα και να τη
μεταφέρει ζωντανή στην Τίρυνθα, όπου ο
Ευρυσθέας την αφιέρωσε και πάλι στην
Αρτέμιδα.
|
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ |
Στον
ποιητή Καλλίμαχο συναντούμε μια επίκληση
της Αρτέμιδος προς τον πατέρα της, όπου
περιέχονται περιληπτικά οι κυριότερες
δικαιοδοσίες της θεάς. «Δώσε μου, πατέρα μου,
δώσε στην κόρη σου να μείνει πάντα παρθένα.
Δώσε μου, όπως στον Φοίβο, ένα τόξο και βέλη.
Τι λέω.. Όχι, δεν είσαι εσύ που θα οπλίσεις
την κόρη σου. Οι Κύκλωπες θέλω να φροντίσουν
γι’ αυτό και θα προθυμοποιηθούν να μου
κατασκευάσουν βέλη και φαρέτρα. Μα δώσε μου
το διακριτικό γνώρισμα να φέρω πυρσούς και
να φορώ χιτώνα με κρόσσια, που δε θα
κατεβαίνει κάτω απ΄ τα γόνατά μου, για να μη
μ’ εμποδίζει στο κυνήγι. Δώσε μου για
ακολουθία μου εξήντα κόρες του Ωκεανού,
όλες σε ηλικία που να μη φορούνε ζώνη. Δώσε
μου ακόμα άλλες είκοσι Νύμφες, του Αμάσιου
θυγατέρες, να με υπηρετούν όταν θα κυνηγώ
τους λύγκες και τα ελάφια και να φροντίζουν
για τα σκυλιά μου τα πιστά. Δε σου ζητώ παρά
μια πόλη, όποια θες. Η Άρτεμη σπάνια στις
πόλεις θέλει να κατεβαίνει. Θα κατοικώ ‘γω
στα βουνά, δε θα πλησιάζω στα κατοικημένα
μέρη παρά μονάχα τις στιγμές όπου οι
γυναίκες, στου τοκετού μέσα τους πόνους, θα
με καλούνε σε βοήθεια. Γνωρίζεις πως την
μέρα που γεννήθηκα, οι Μοίρες μου επιβάλανε
να τις βοηθώ, γιατί η κοιλιά που εμένα
γέννησε δε γνώρισε από εμέ τον πόνο και μ’
έφερε στον φως δίχως κανέναν κόπο».