|
4
Προς
το ρήτορα Ευάγριο.
Έχω στη Βιθυνία ένα μικρό κτήμα
τεσσάρων αγρών, που μου άφησε η μάμμη
μου. Σου το χαρίζω φιλικά, αν και είναι
πολύ μικρό δώρο, ώστε να μπορεί να δώσει
στον άνθρωπο τα πλεονεκτήματα της
αφθονίας και του πλούτου. Όταν όμως σου
το περιγράφω λεπτομερώς, θα δεις ότι δε
στερείται παντελώς τέρψεων. Εξάλλου,
τίποτε δεν εμποδίζει ένα διανοητικό
παιχνίδι μαζί με σένα, τον εκλεκτό των
Χαρίτων και των Μουσών. Η τοποθεσία
αυτή βρίσκεται είκοσι περίπου στάδια
μακριά από τη θάλασσα, και δεν
ενοχλείται κανείς ούτε από τους
εμπόρους ούτε από τους αναιδείς και
φλύαρους ναυτικούς. Παρ’ όλα αυτά ο
τόπος δε στερείται εντελώς της εύνοιας
του Νηρέως, έχει ψάρια πάντα φρέσκα και
ολοζώντανα και, αν βγαίνοντας από την
έπαυλη ανεβείς σε κάποιον λόφο, θα δεις
την Προποντίδα, τα νησάκια της και την
πόλη που φέρει το όνομα του γενναίου
βασιλιά. Δε θα πατήσεις επάνω σε φύκια
και βρύα, ούτε θα ενοχληθείς από τις
απεχθείς και ακατονόμαστες
ρυπαρότητες που η θάλασσα πετάει έξω
στο γιαλό και την αμμουδιά, αλλά επάνω
σε σμιλάγκια, σε θυμάρια και σε τρυφερά
χόρτα. Θα βρεις πολλή ησυχία γύρω σου,
αν θελήσεις να ξαπλώσεις και να
αφοσιωθείς στα βιβλία. Κατόπιν, για να
αναπαύσεις το βλέμμα σου δεν υπάρχει
τίποτα πιο ευχάριστο από το να
κοιτάξεις τα πλοία και τη θάλασσα. Όταν
ήμουν παιδί, η καλοκαιρινή αυτή διαμονή
μού ήταν πολύ προσφιλής, ακόμη και για
τις θαυμάσιες πηγές της και το
χαριτωμένο λουτρό της και τον κήπο και
τα δέντρα. Όταν έγινα άνδρας,
αναπολούσα την παλιά εκείνη διαμονή.
Πήγα πολλές φορές, και κατά τις
συναναστροφές μας δεν παραλείπαμε να
εκφράζουμε με λόγια το θαυμασμό μας.
Υπάρχει μάλιστα εκεί και μία
μικρή ανάμνηση της κηπουρικής μου, ένα
μικρό αμπέλι, με αρωματικό και γλυκό
κρασί, που δεν περιμένει από τον καιρό
να του φέρει τα δώρα του
Διονύσου και των Χαρίτων. Αντιθέτως
το σταφύλι –και στα κλήματα και στο
πατητήρι- ευωδιάζει τριαντάφυλλα και ο
μούστος μέσα στα πιθάρια είναι
απόσταγμα του νέκταρος, αν πιστέψουμε
τον Όμηρο. Πώς το κρασί δεν έγινε πολύ
και πώς ένα τέτοιο αμπέλι δεν
εκτείνεται σε πολλά πλέθρα; Ίσως να
υπήρξα πρόθυμος γεωργός, κυρίως όμως
επειδή υπήρξα εγκρατής ως προς τον
κρατήρα του Διόνυσου, ο οποίος για μένα
έχει πολλή ανάγκη από το νερό των
Νυμφών. Ως εκ τούτου έφτιαξα τόσο κρασί,
όσο χρειάζεται σε μένα και τους φίλους (αν
και είναι σπάνιο το είδος αυτό των
ανθρώπων). Αγαπητέ μου αυτό είναι το
δώρο που σου προσφέρω, το οποίο, αν και
ασήμαντο, είναι ευχάριστο όταν
δωρίζεται από φίλο προς φίλο και «από
σπιτικό σε σπιτικό», για να θυμηθούμε
το σοφό ποιητή Πίνδαρο.
Την επιστολή έγραψα βιαστικά στο
φως του λύχνου ώστε, αν βρεθεί κανένα
σφάλμα, μη με κατακρίνεις, όπως θα
κατέκρινε ρήτορας άλλο ρήτορα.
«Του
Αχαιμενίδη ήμουν αγρός, τώρα είναι του
Μενίσκου.
Από
αλλουνού το βιος ξανά κάποιου άλλου
βιος θα γίνω,
κι
όπως εκείνος έλεγε πως μ’ έχει, λέει
και τούτος.
Μα
εγώ δεν είμαι κανενός, της Τύχης είμαι
κτήμα».
|
|
|
8
Προς
Ευμένιο και Φαριανό .
Αν κανείς σας έχει κάνει να πιστεύετε
ότι υπάρχει για τους ανθρώπους κάτι πιο
ευχάριστο ή ωφέλιμο από το να
φιλοσοφούν κατά τις ώρες της σχολής
τους, μακριά από τις φροντίδες του
καθημερινού βίου, αυτός ασφαλώς ξεγελά
και τον εαυτό του και εσάς. Αν όμως
διατηρείτε ακόμη την παλιά ορμή σας,
και αν αυτή δεν έσβησε πρόωρα, όπως η
λαμπερή φλόγα, εγώ τουλάχιστον σας
θεωρώ πανευτυχείς. Ήδη πέρασαν σχεδόν
τέσσερα χρόνια και τρεις μήνες από την
ημέρα που αποχωριστήκαμε, και με
ευχαρίστηση θα ήθελα να διαπιστώσω
κατά πόσο προοδεύσατε μέσα σ’ αυτό το
διάστημα. Όσο για μένα, είναι
αξιοθαύμαστο το πώς κατορθώνω ακόμη να
μιλάω ελληνικά, τόσο πολύ έχω
εκβαρβαρωθεί στις χώρες αυτές. Μην
περιφρονείτε τις συνδιαλέξεις, μην
αμελείτε τη ρητορική ούτε τη μελέτη των
ποιημάτων. Να επιμελείσθε εντατικότερα
τις επιστήμες, και το «άπαντον» της
σπουδής σας ας είναι η γνώση των
αριστοτελικών και πλατωνικών θεωριών.
Αυτό να είναι το έργο σας, αυτόνα έχετε
ως βάση, θεμέλιο, οικοδόμημα, στέγη. Όλα
τα άλλα ας είναι δευτερεύοντα, χωρίς
όμως να παύσετε να καλλιεργείτε με
περισσότερη προσοχή από όση άλλοι
αποδίδουν στα κύρια έργα τους.
Εγώ, μα τη θεία δικαιοσύνη, σας
δίνω τις συμβουλές αυτές, επειδή σας
αγαπώ σαν αδερφούς. Υπήρξατε
συσπουδαστές μου και καλοί φίλοι. Αν
ακολουθήσετε τις συστάσεις μου, θα σας
αγαπώ ακόμη περισσότερο, αν όμως δω ότι
δεν πείθεστε, θα λυπηθώ, και μία συνεχής
λύπη καταλήγει συνήθως σε ένα τέλος,
που αποφεύγω να αναφέρω, με την ελπίδα
μιας καλύτερης λύσης. |
|
|
9
Ο
Ιουλιανός προς τον Αλύπιο, αδερφό του
Καισάριου
Λέγεται ότι ο Συλοσών πήγε στο Δαρείο
και του υπενθύμισε τη χλαίνη, και
ζήτησε απ’ αυτόν αντί για εκείνη τη
Σάμο ως αντάλλαγμα. Ο Δαρείος κατόπιν
υπερηφανευόταν γι’ αυτό, νομίζοντας
ότι για λίγα έδωσε πολλά, ενώ ο Συλοσών
έπαιρνε ένα πενιχρό δώρο. Μέτρησε τώρα
τη δική μας περίπτωση προς εκείνη.
Λοιπόν, ως προς ένα σημείο νομίζω ότι
υπερέχει η δική μας θέση. Δηλαδή δεν
περιμέναμε να μας γίνει υπόμνηση εκ
μέρους τρίτου, αφού διατήρησα
αναλλοίωτη την ανάμνηση της φιλίας σου.
Από τη στιγμή που ο θείος μας έδωσε το
μέσο, σε προσκάλεσα κοντά μου, μεταξύ
των πρώτων και όχι των δεύτερων. Αυτά
είναι τα περασμένα. Θα μου επιτρέψεις
άραγε να προμαντεύσω (διότι βέβαια
είμαι και μάντης) κάτι για το μέλλον;
Νομίζω (και ας με συγχωρήσει η
Αδράστεια) ότι η τύχη σου θα είναι πολύ
ανώτερη από την τύχη εκείνων. Διότι εσύ
δεν έχεις ανάγκη από κανένα βασιλιά για
να υποτάξεις μία πόλη, ενώ αντίθετα εγώ
έχω ανάγκη πολλών, που μαζί μου θα
επανορθώσουν τις καταστροφές. Αυτά σου
φλυαρεί η γαλατική και βάρβαρη Μούσα
και συ έλα κοντά μου χαρούμενος κάτω
από τη σκέπη των θεών.
Και ιδιοχείρως … και το κυνήγι
των άγριων προβάτων στα χειμερινά
καταφύγια. Έλα κοντά στο φίλο σου που,
σε περιέβαλε εντούτοις με τη συμπάθειά
του.
|
|
|
10
Ο
Ιουλιανός προς τον Αλύπιο, αδερφό του
Καισάριου.
Είχα ήδη αναλάβει από την αρρώστια μου,
όταν μου απέστειλες τα γεωγραφικά σου
πονήματα. Αυτό βέβαια δεν ελάττωσε την
ευχαρίστηση που μου έδωσε η επιστολή
σου. Τα διαγράμματα είναι καλύτερα από
τα υπάρχοντα και τα έκανες
πνευματικότερα προσθέτοντας ιαμβικούς
στίχους, όχι βέβαια σαν εκείνους που
υμνούν την «Βουπάλειον» μάχη κατά τον
Κυρηναίο ποιητή , αλλά σαν εκείνους που
η ωραία Σαπφώ αρέσκεται να συνθέτει
στους ύμνους της. Το δώρο σου είναι
τέτοιο, ώστε να είναι εξίσου αντάξιο
προς εσένα που το προσφέρεις, όσο και
προσφιλές προς εμέ που το λαμβάνω.
Ως προς τη διοίκηση των πολιτικών
υποθέσεων, συμμερίζομαι την
ευχαρίστηση σου για την προθυμία σου να
διεκπεραιώνεις τα πάντα με
ενεργητικότητα και καλοσύνη. Βέβαια το
να συνδυάζει κανείς την καλοσύνη και τη
σωφροσύνη προς το θάρρος και τη δύναμη
και να χρησιμοποιεί τις μεν πρώτες για
τους εξαιρετικά ευπειθείς, τις δε άλλες
για τους δύστροπους, χωρίς επιείκεια,
για να τους διορθώνει, είναι, όπως θέλω
να πιστεύω, έργο όχι τυχαίας φύσης ούτε
συνηθισμένης αρετής. Σου ευχόμαστε
λοιπόν, αφού το αποβλέπεις στους δύο
αυτούς σκοπούς, να τους διευθύνεις προς
ένα κοινό σημείο: προς το καλό. Το
ιδανικό αυτό πρέπει να προηγείται όλων
των αρετών, όπως, όχι άδικα, πίστευαν οι
πλέον σοφοί από τους αρχαίους. Μακάρι
για πολλά χρόνια να είσαι καλά στην
υγεία σου και να έχεις ευτυχία, ποθητέ
και αγαπημένε αδελφέ μου.
|
|
|
11
Προς
τον Πρίσκο
Μόλις είχα αναρρώσει από μία σοβαρή και
δύσκολη αρρώστια, χάρη στην πρόνοια του
Σωτήρα ο οποίος για όλα φροντίζει, όταν
πήρα στα χέρια μου τα γράμματά σας,
ακριβώς τη μέρα που έπαιρνα το πρώτο
λουτρό. Τα διάβασα το ίδιο εκείνο βράδυ
και δε φαντάζεσαι πόσο αναζωογονήθηκα
από την ειλικρινή και άδολη
φιλοφροσύνη σου, της οποίας μακάρι να
φανώ αντάξιος, ώστε να μην προδώσω τη
φιλία σου. Διάβασα αμέσως τα δικά σας
γράμματα –αν και δεν μπορούσα να το
κάνω χωρίς κάποιο κόπο- και φύλαξα τα
γράμματα του θεόμορφου Αντώνιου προς
τον Αλέξανδρο για την επαύριο. Την
έβδομη μέρα από τότε σου έγραψα τα
παρόντα, ενώ η ανάρρωσή μου προχωρεί
κανονικά, χάρη στη θεία πρόνοια. Ας σε
έχει καλά, ποθητέ και αγαπημένε αδελφέ
μου, ο θεός που τα φροντίζει όλα. Μακάρι
να σε δω, καλέ μου.
Και
ιδιοχείρως: Μα τη σωτηρία μου, μα τον
θεό που τα πάντα επιβλέπει, έγραψα όπως
σκέφτομαι. Εξαίρετε φίλε, πότε θα σε δω
και θα σε αγκαλιάσω; Γιατί τώρα, όπως οι
δυστυχισμένοι εραστές, λατρεύω το
όνομά σου.
|
|
