Ο Ερμής ήταν γιος του Διός και της Μαίας. Η Μαία ήταν μια από τις επτά Πλειάδες, κόρη του Άτλαντα και της Πληιόνης. Δεν γνωρίζουμε όμως τίποτα από τα ερωτικά περιστατικά του Διός και της Μαίας. Ο Ομηρικός Ύμνος μας λέει απλά "Η Μαία, Νύμφη ντροπαλή, με ωραίες πλεξίδες, απόφευγε το πλήθος των ευτυχισμένων θεών και ζούσε σε μια σκοτεινή σπηλιά, όπου κι ενώθηκε μαζί της ο γιος του Κρόνου, που διάλεξε μια νύχτα βαθιά, για να μην ξυπνήσει η Ήρα και να μην τους αντιληφθούν, μήτε οι άλλοι αθάνατοι μήτε και οι θνητοί."
Ο Ερμής γεννήθηκε σ' ένα σπήλαιο, όπως ο πατέρας του και πίστευαν στην αρχαιότητα ότι το σπήλαιο αυτό βρισκόταν στο βουνό Κυλλήνη, που οι αρχαίοι το θεωρούσαν σαν το ψηλότερο της Πελοποννήσου. Και, καθώς έλεγαν, η κορυφή του δε σκεπαζόταν ποτέ από σύννεφα μήτε και τη χτυπούσαν οι άνεμοι. Η στάχτη των θυμάτων που θυσιάζονταν στον Ερμή διασκορπίζονταν. Ύστερα από ένα χρόνο την ξαναέβρισκαν όπως ακριβώς την είχαν αφήσει κατά την προηγούμενη προσφορά στον θεό. Στο βουνό αυτό φύτρωνε το μυθικό χόρτο, με μαγικές ιδιότητες, το μώλυ, που ο Ερμής το έδωσε στον Οδυσσέα για να τον προστατέψει από τα μάγια της Κίρκης.
|
Η ΚΛΟΠΗ ΤΩΝ ΒΟΔΙΩΝ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΜΗ |
Μόλις γεννήθηκε ο Ερμής άρχισε τις θαυμαστές του επιδόσεις. "Γεννημένος την αυγή, εφεύρε κατά τη διάρκεια της μέρας κι έπαιξε τη λύρα, το βράδυ έκλεψε τα βόδια του Απόλλωνα", λέει ο "Ομηρικός Ύμνος". Την ίδια μέρα της γέννησής του έδωσε κιόλας δείγματα της εφευρετικότητας και της πονηριάς του.
Σαν πρωτοβγήκε από το σπήλαιο όπου γεννήθηκε, ο Ερμής συνάντησε μια χελώνα και σκέφτηκε να κατασκευάσει απ' αυτή τη λύρα. Ο "Ομηρικός Ύμνος" μας λέει σχετικά με αυτό "με ένα γλύφανο από παλιό σίδερο, σκάλισε κι αφαίρεσε τη ζωή απ' τη χελώνα του βουνού. Έκοψε ύστερα καλάμια σε διάφορα μεγέθη και τα στερέωσε μέσα από το καύκαλο της χελώνας, γύρω-γύρω τέντωσε επιδέξια δέρμα βοδιού. Κατόπιν κάρφωσε τους δυο βραχίονες και το μεσαίο στέλεχος, τον ζυγό και τελικά έβαλε και τέντωσε εφτά αρμονικές χορδές καμωμένες από έντερα προβάτου". Χωρίς να χάσει καιρό ο νεογέννητος θεός άρχισε να παίζει το όργανο που είχε εφεύρει και να εξυμνεί μ' αυτό τους έρωτες του
πατέρα του και της μητέρας του.
Αλλά δεν μπορούσε να ησυχάσει ο Ερμής, το πνεύμα του ανήσυχο αναζητούσε κάτι άλλο ακόμα. Απόθεσε τη λύρα στο ιερό το λίνκο του κι έφυγε. "Ορέγεται κρέας και μέσα στο μυαλό του στριφογυρίζουν μεγάλες πονηριές, σαν εκείνες που κάνουν οι κλέφτες τις πιο σκοτεινές ώρες της νύχτας." προσθέτει ο "Ομηρικός Ύμνος". Με τη δύση του ήλιου κατευθύνεται προς την Πιερία "όπου τ' αθάνατα βόδια των ευτυχισμένων θεών έχουν τους στάβλους τους κι όπου βόσκουν σε χαρούμενα λιβάδια". Κλέβει πενήντα δαμάλες και τις παίρνει μαζί του, αφού φρόντισε "να μπερδέψει τα ίχνη", αντιστρέφοντας τις χηλές (τις πατούσες) των ζώων και βαδίζοντας ο ίδιος ανάποδα, προς τα πίσω.. Στο δρόμο του συναντάει ένα γέρο, που θα μπορούσε να τον μαρτυρήσει, του συνιστά σιωπή "κι αν είδες, κάνε πως δεν είδες κι αν άκουσες, κάνε τον κουφό". Κι όταν έφτασε στο τέρμα της διαδρομής του, κοντά στην Πύλο, έκρυψε ο Ερμής το κοπάδι του μέσα σε μια σπηλιά. Ύστερα πήρε μαζί του δυο δαμάλες και τις έσφαξε. Και για να τις ψήσει, "σκέφτηκε να βρει την τέχνη να ανάβει φωτιά. Πήρε ένα κλαδάκι δάφνης, το έξυσε μ' ένα κομμάτι σίδερο και το έτριψε με το χέρι του. Θερμός ατμός βγήκε από το ξύλο". Έψησε έπειτα ένα μέρος από τις σάρκες των ζώων και τις μοίρασε σε δώδεκα μερίδες, έχοντας στο νου του τους δώδεκα θεούς. Στο μεταξύ κρέμασε κι άπλωσε τα δέρματα των δυο ζώων στους βράχους για να στεγνώσουν. Και παρά την επιθυμία του, ο Ερμής δεν αγγίζει τα ψημένα κρέατα, περιορίζεται να απολαμβάνει την ευωδιά τους. Τελικά, μαζεύει τα υπόλοιπα κρέατα, τα βράζει, σβήνει τη φωτιά και "εξαφανίζει τη μαύρη στάχτη".
Ύστερα ρίχνει τα σαντάλια του στον Αλφειό ποταμό κι επιστρέφει γρήγορα στο "λίκνο" του.. "Μπαίνει στην κατοικία του από την κλειδαρότρυπα σαν πνοή ανέμου, σαν ατμός". Κανένας δεν κατάλαβε το τι είχε σκαρώσει. Όμως στη μητέρα του όλα τα εξιστορεί κι όταν εκείνη τον μαλώνει, της απαντάει ότι σκοπεύει να συνεχίσει τα κατορθώματά του, και πως αυτό που σκέφτεται τώρα να κάνει είναι να λεηλατήσει το Μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς.
Ο Απόλλωνας που ήταν δικές του οι δαμάλες που έκλεψε ο Ερμής, καταλαβαίνει γρήγορα την μυστηριώδη εξαφάνιση, ερευνάει, ψάχνει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Κι ο Απολλόδωρος ο Αθηναίος λέει: "Μαθαίνει με τη μαντική του ποιος ο κλέφτης και πάει στη Μαία, στην Κυλλήνη και κατηγορεί τον Ερμή ως κλέφτη". Μητέρα και γιος διαμαρτύρονται, αλλά ο Απόλλωνας δεν πείθεται και παίρνει τον Ερμή μαζί του. Όπως αναφέρει ο "Ομηρικός Ύμνος" "ενώ τα χέρια του Απόλλωνα τον εκρατούσαν, σκέφτεται ο Ερμής να φταρνιστεί. Στο άκουσμα αυτού του φταρνίσματος, ο Απόλλωνας ρίχνει τον Ερμή καταγής". Κι αμέσως, ο Ερμής
προτίνει στον Απόλλωνα να αναφερθούν στον Δία, τον κοινό τους πατέρα. Και δέχεται ο Απόλλωνας και βαδίζουν μαζί για τον Όλυμπο. Μπροστά στον Δία, πρώτος μιλάει ο Απόλλωνας. Του απαντάει ο Ερμής αρνούμενος τα πάντα. Και λέει στον πατέρα του "Όλα είναι ακριβώς όπως σου τα λέω. Σέβομαι πολύ τον Ήλιο και τις άλλες θεότητες και σένα σ' αγαπώ κι αυτόν εδώ τον εφοβάμαι. Το ξέρεις όμως πως δεν είμαι ένοχος. Να, ορκίζομαι το μεγάλον όρκο! Όχι, δεν είμαι ένοχος, όχι μα τις υπέροχες πύλες των αθανάτων!" Τόση αναίδεια αφοπλίζει τον Δία. "Γελάει με την καρδιά του, βλέποντας το γιο του να
αρνείται με τόση τέχνη πως είχε κλέψει τα ζώα." Και δίνει εντολή στον Ερμή να βοηθήσει τον Απόλλωνα για να ξαναβρεί τις δαμάλες του. Κι ο Ερμής πια δεν μπορεί να ξεφύγει. Ο Απόλλωνας ξαναβρίσκει το κοπάδι του. Και για να τον
καταπραΰνει, ο Ερμής αρχίζει να του παίζει τη λύρα και να τραγουδάει. "ΜΑ τι τέχνη είναι αυτή!", αναφωνεί ο γιος της Λητούς. "Ποιά Μούσα είν' αυτή που μπορεί όλες τις έγνοιες να τις καθησυχάζει! Εγώ ο υπηρέτης των Μουσών του Ολύμπου, που μου έχει ανατεθεί η φροντίδα των χορωδιών και της μεγάλης τέχνης των στίχων, τίποτα τόσο δεν αγάπησα όσο αυτές τις μελωδίες, που ταιριάζουν στις γιορτές τις τόσο αρεστές στους νέους". Κι ο Ερμής ικανοποιώντας τη λαχτάρα του αδελφού του για τη λύρα, του τη χαρίζει. Μα ζήτησε γι' αντάλλαγμα να του δωθεί το χάρισμα της προφητείας, η γνώση για το μέλλον, προνόμιο του Απόλλωνα. Αλλά ο Απόλλωνας δε δέχτηκε, μονάχα άφησε στον Ερμή τη "δια ψήφων μαντική", που στηρίζεται στην τέχνη και ιδιαίτερα στο παιχνίδι των κύβων (τα ζάρια) και που εξαιτίας του ιδιόρρυθμου και αβέβαιου χαρακτήρα της δεν έχει καμιά αξία. Και του έδωσε επιπλέον του Ερμή χάρισμα τις δαμάλες και "το χρυσό ραβδί της αφθονίας και της ευτυχίας", που το χρειαζόταν εφ' όσον ήταν βοσκός. Κι απ' τη μεριά του , ο Ερμής υποσχέθηκε να μην κλέψει ποτέ τίποτα από όσα ανήκαν στον αδελφό του και να μην πλησιάσει ποτέ στην κατοικία του. Απ' το δικό του μέρος, ο Απόλλωνας με καταφατική κίνηση του κεφαλιού επικύρωσε τη στενή φιλία τους κι ορκίστηκε ότι κανένας από τους αθάνατους δεν θα του ήταν ποτέ περισσότερο αγαπητός του και θα τον προτιμούσε τον Ερμή πάντοτε από όλους τους γιους του Διός, είτε θεούς, είτε ανθρώπους.
|
ΣΧΕΣΕΙΣ
ΤΟΥ ΕΡΜΗ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΘΕΟΥΣ |
Ο Ερμής από τη γέννηση του φανέρωσε σπάνια δύναμη και δείγματα της πονηρίας του στις σχέσεις του προς τον Απόλλωνα, μα τελικά τα δυο αδέλφια συμφιλιώθηκαν και ποτέ τίποτα δεν τάραξε από τότε την φιλία του. Κι αυτό ήταν η αρχή. Γιατί κατόπιν ο Ερμής κέρδισε την εύνοια και των άλλων θεών του Ολύμπου, προσφέροντας αφειδώς τις υπηρεσίες του σ' αυτούς για την εκπλήρωση ποικίλων αποστολών. Ο Ερμής έλαβε μέρος όπως και οι άλλοι θεοί στη Γιγαντομαχία. Ο Άδης, του δάνεισε την περικεφαλαία του, την κυνήν (από δέρμα σκύλου), που έκανε αόρατο εκείνον που την φορούσε. Έτσι ο αόρατος Ερμής μπόρεσε και σκότωσε τον Ιππόλυτο. Ο Ερμής βοήθησε τον Δία ενάντια στον Τυφωέα και κατ' εντολή του Διός, προσπάθησε ν' αρπάξει την αγελάδα Ιώ, μα απέτυχε, αλλά κατάφερε ωστόσο να σκοτώσει τον Άργο, που σ' αυτόν η Ήρα είχε αναθέσει την επίβλεψή της. Σύμφωνα με κάποιο μύθο, η Ήρα
οδήγησε τον Ερμή για το φόνο αυτόν του Άργου σε δικαστήριο, αλλά οι θεοί τον
απάλλαξαν, αφού είχε ενεργήσει κατ' εντολή του Διός. Επίσης ο Δίας είχε ζητήσει τη βοήθεια του Ερμή κατά τη γέννηση του Διονύσου. Του εμπιστεύθηκε το παιδί και του έδωσε εντολή να το μεταφέρει στην Εύβοια κι ύστερα στις Νύμφες του βουνού Νύσα. Ο Ερμής εκτέλεσε την εντολή του πατέρα του, Δία και πρόστρεξε στην τραγική καταδίκη του Προμηθέα, στα δεσμά του στον Καύκασο, όπου σκληρότατα τον ειρωνεύτηκε και τον κατηγόρησε για αυθάδεια και αλαζονεία, θέλοντας να εξυπηρετήσει την πλευρά του Διός.
Ακόμα και την εύνοια της Ήρας κέρδισε ο Ερμής, που πριν ζητούσε την τιμωρία του για το φόνο του Άργου, είχε συναινέσει να θηλάσει, το γιο της Μαίας και του Διός.
Σε πάρα πολλές παραστάσεις συναντούμε τον Ερμή να εξυπηρετεί ή να σώζει τους άλλους θεούς, όπως είχε κάνει με τον Άρη, όταν τον είχαν κλείσει οι Αλωάδες μέσα σε ορειχάλκινη φυλακή, όπου έμεινε αιχμάλωτος περισσότερο από ένα χρόνο, χωρίς να το μάθουν οι άλλοι θεοί και σαν το έμαθε ο Ερμής από τη μητριά των Αλωάδων Ερίβοια ήρθε και τον ελευθέρωσε.
Στον Ερμή εμπιστεύθηκε ο Απόλλωνας το παιδί, όταν πήρε απ' τα σπλάχνα της καταδικασμένης σε θάνατο άπιστης ερωμένης του, Κορωνίδας και που, το παιδί αυτό ήταν ο περίφημος Ασκληπιός.
Την ίδια υπηρεσία είχε προσφέρει ο Ερμής και στη Γαία, που του παράδωσε το παιδί της, που δεν ήταν άλλο από τον ήρωα Εριχθόνιο.
Ο Ερμής είχε επίσης πολύ καλές σχέσεις με την αγαπημένη θυγατέρα του Διός, την Αθηνά, που την εξυπηρέτησε σε
πολλές περιπτώσεις. Τη βοήθησε στον καθαρμό των
Δαναΐδων για παράδειγμα. Αυτός οδήγησε την
Αθηνά μαζί με την Ήρα και την Αφροδίτη στον Πάρη, που είχε αναλάβει να κρίνει ποια απ' τις τρεις θεές ήταν η ωραιότερη. Όμοια βλέπουμε τον Ερμή να παρίσταται στην αρπαγή της Περσεφόνης από τον Άδη και στην επιστροφή της στη γη.
