Ο Ηρακλής, ο γιος της Αλκμήνης, προκάλεσε τον Απόλλωνα σε διαμάχη αρπάζοντας τον τρίποδα από το μαντείο των Δελφών. Μετά από διάφορες περιπέτειες (βλ. Απόλλων) κατέληξαν στη συμφιλίωση οι δυο γιοι του Διός, και το μαντείο των Δελφών δέχτηκε να απαντήσει σχετικά με την αρρώστια του Ηρακλή, απαγγέλλοντας χρησμό κατά τον οποίο ο Ηρακλής θα γινόταν καλά, αν υπηρετούσε επί τρία χρόνια ως δούλος. Και επιφορτίστηκε ο Ερμής με την πώληση του Ηρακλή στην Ομφάλη. Η δουλεία αυτή του Ηρακλή είχε μεγάλη απήχηση στην ελληνική μυθολογία. 
Και σ' άλλη περίπτωση επίσης, πρόσφερε ο Ερμής τη βοήθειά του στον Ηρακλή. Όταν ο τελευταίος κατέβηκε στον Άδη για να φέρει από κει τον Κέρβερο, ο Ερμής τον συνόδευσε. Το ίδιο έκανε κι όταν πήγε ο Ηρακλής στον Άδη για να πάρει την Άλκηστη, τη γυναίκα που θυσιάστηκε για τον άντρα της, το βασιλιά των Φερών, Άδμητο.
Και τον Περσέα ακόμα βοήθησε ο Ερμής. Όταν, τρομαγμένος ο περίφημος ήρωας Περσέας μπροστά στο μέγεθος του άθλου που είχε αναλάβει, να σκοτώσει δηλαδή την Γοργώ και να φέρει το κεφάλι της στην Αθηνά, καλύφθηκε από απελπισία παρουσιάστηκε ξαφνικά ο Ερμής που τον ρώτησε για την αιτία της κατάστασής του, τον ενθάρρυνε και προσφέρθηκε να τον βοηθήσει. Ο Περσέας δέχτηκε, κι έτσι μπόρεσε να πραγματοποιήσει το σχέδιό του. Και για να δείξει την ευγνωμοσύνη του στον Ερμή, του δώρισε την "κυνήν", την περικεφαλαία που του είχε χαρίσει ο Άδης, κι έκανε αόρατο όποιον την φορούσε. Και σ' αντάλλαγμα, ο Ερμής δώρισε στον Περσέα ένα διαμαντένιο ιδιόσχημο όπλο, την "άρπην".

Ο Ερμής, όπως κι άλλοι θεοί, "τίμησε" με την εύνοιά του μερικές Νύμφες και θνητές. Από τις σχέσεις του αυτές γεννήθηκαν παιδιά, που μερικά από αυτά έγιναν διάσημα. Έτσι, ένας ομηρικός ύμνος μας λέει, ότι ο Ερμής ήταν πατέρας του Πάνα. Άλλοι συγγραφείς όμως θεωρούν τον Πάνα γιο του Διός ή του Απόλλωνος.
Σύμφωνα με τον ομηρικό ύμνο ο Παν γεννήθηκε από τον Ερμή και τη Νύμφη Δριόπη, που όταν είδε "το τραχύ και με γένια πρόσωπο του νεογέννητου, τα τραγίσια πόδια του και τα κέρατά του", το 'βαλε στα πόδια. Τότε ο Ερμής πήρε το παιδί του και με την ψυχή γεμάτη χαρά το τύλιξε σε δέρμα λαγού κι ανέβηκε μαζί του στην κατοικία των θεών, τον Όλυμπο.
Ο Ερμής από μιαν άλλη Νύμφη απόκτησε τον Δάφνη, που η μητέρα του, μόλις γεννήθηκε, τον εγκατέλειψε σ' ένα δάσος από δάφνες, στη Σικελία. Εκεί τον βρήκαν βοσκοί και τον πήραν μαζί τους κι αργότερα τον παραδώσανε σε Νύμφες, που ανάλαβαν την ανατροφή του. Ο νέος έγινε κι αυτός βοσκός, και καθώς έλεγαν, έμαθε από τον Πάνα τη μουσική και δίδαξε πρώτος τη βουκολική ποίηση. Ήταν πολύ ωραίος και γι' αυτό επιζητούσαν τον έρωτά του όχι μόνο γυναίκες αλλά και άνδρες. Ο Δάφνης έγινε σύντροφος της Αρτέμιδας και την ακολουθούσε στα κυνήγια της και διασκέδαζε τη θεά και την ακολουθία της με τραγούδια και με την τέχνη του, που έπαιζε θαυμαστά τη σύριγγα. Όταν πέθανε ο Δάφνης, στο άνθος της ηλικίας του, οι θεοί, οι άνθρωποι κι ολόκληρη η φύση πένθησαν. Τα πέντε σκυλιά του δε θέλησαν να επιζήσουν. Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν πολλούς μύθους σχετικά με το θάνατο του ωραίου βοσκού.
Μια Νύμφη, η Λύκη, τον ερωτεύτηκε. Ο Δάφνης δέχτηκε τον έρωτά της και της έδωσε υπόσχεση να μην αγαπήσει άλλη εκτός από αυτή. Κι αν παραβεί τον υπόσχεσή του, δεχόταν να τυφλωθεί. Κάποτε ο Δάφνης, κυνηγώντας, έφτασε σε ένα μεγαλόπρεπο παλάτι, όπου η κόρη του βασιλιά τον υποδέχτηκε θερμά και πολύ γρήγορα ερωτεύτηκε το φιλοξενούμενό της. Μάταια ο ωραίος βοσκός προσπάθησε κι αγωνίστηκε να μην υποκύψει στη γοητεία της. Η ερωτευμένη βασιλοπούλα του έδωσε να πιει κάποιο φίλτρο, που τον έκανε, άθελά του κι ασυνείδητα, να σμίξει μαζί της. Και η Λύκη δεν άργησε να το μάθει και τον τύφλωσε, σύμφωνα με την συμφωνία τους. Και ο Δάφνης, τυφλός, περιπλανιώταν, τραγουδώντας και παίζοντας τη σύριγγά του, ώσπου τυφλός έπεσε από ένα βράχο και λαβώθηκε βαριά. Και κάλεσε τον πατέρα του Ερμή την ώρα που πήγαινε να πεθάνει κι ο θεός τον πήρε μαζί του στον Όλυμπο και στο μέρος απ' όπου είχε γκρεμιστεί ο νέος βοσκός, έκανε ο Ερμής να αναβλύσει μια πηγή, όπου οι κάτοικοι της περιοχής πήγαιναν κάθε χρόνο και πρόσφεραν θυσίες.
Σύμφωνα όμως με άλλη εκδοχή, ο Δάφνης μεταμορφώθηκε σε βράχο με ανθρώπινη μορφή. Κι ο βράχος αυτός βρισκόταν στα περίχωρα της πόλεως της Σικελίας, Ιμέρας.
Ο Θεόκριτος ωστόσο παρουσίασε το μύθο του Δάφνη διαφορετικά. Ο βοσκός είχε καυχηθεί ότι θ' αντιστεκόταν με επιτυχία στον Έρωτα, αλλά μάταια αγωνίστηκε ενάντια στο πάθος που τον έκαιγε. Τα βάσανά του έφθασαν να συγκινήσουν ακόμα και τα ζώα κοπαδιού του και τους κατοίκους των δασών. Οι άλλοι βοσκοί κι ο Πάνας κι ο Πρίαπος προσπάθησαν να τον παρηγορήσουν αλλά τίποτα δεν κατάφεραν. Ο Δάφνης αδιάκοπα ξεστόμιζε βρισιές κατά τις Αφροδίτης, ώσπου φώναξε τον Πάνα και του έδωσε τη σύριγγα και δήλωσε πως θα πεθάνει. Έπεσε καταγής, κι όταν η Αφροδίτη έσκυψε για να τον ανασηκώσει, ήταν κιόλας νεκρός.
Πολλά από τα παιδιά του Ερμή πήραν μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία. Ο πιο γνωστός τους είναι ο Αιθαλίδης, κήρυκας του Ιάσονα και των συντρόφων του, που ο Ερμής του είχε υποσχεθεί να του χαρίσει ο,τιδήποτε του ζήταγε εκτός από την αθανασία. Κι ο Αιθαλίδης ζήτησε να του δωθεί η χάρη να διατηρεί τη θύμηση όλων που θα του συνέβαιναν στα διάφορα σώματα όπου διαδοχικά θα κατοικούσε η ψυχή του. Ο μύθος αυτός δεν μπορούσε να μην τραβήξει το ενδιαφέρον των οπαδών της θεωρίας της μετεμψύχωσης, που ο Πυθαγόρας ήταν οπαδός της. Οι μαθητές λοιπόν του μεγάλου φιλόσοφου ισχυρίζονταν ότι η ψυχή του Αιθαλίδη είχε ενσαρκωθεί στον Πυθαγόρα τον ίδιο κι απαριθμούσαν μάλιστα τα ονόματα διαφόρων προσώπων στα οποία είχε διαδοχικά κατοικήσει η ψυχή αυτή. Πρώτος ήταν ο Εύφορβος, που πληγώθηκε απ΄το Μενέλαο κατά την πολιορκία της Τροίας. Ο νικητής αφιέρωσε την ασπίδα του Εύφορβου στον Απόλλωνα των Βραγχιδών. Αυτή την ασπίδα την αναγνώρισε αργότερα η ψυχή του Αιθαλίδη, όταν ήταν ενσαρκωμένη στον Ερμότιμο. Τελικά προτού φτάσει στον Πυθαγόρα η ψυχή του Αιθαλίδη, του γιου του Ερμή, είχε επίσης ζήσει στο πρόσωπο ενός ταπενού βοσκού της Δήλου. 
Ένας άλλος γιος του Ερμή ήταν ο Αυτόλυκος, που τον απόκτησε με την Χιόνη. Ο Αυτόλυκος είχε προικιστεί απ' τον πατέρα του με την ικανότητα να μεταμορφώνει ότι έκλεβε, προπάντων ζώα. Έτσι έκλεψε τα βόδια του Σίσυφου, που τα ξαναβρήκε όμως ο τελευταίος χάρη στο σημάδι που είχε κάνει στις χηλές τους με πυρακτωμένο σίδερο. Η αναγνώριση έγινε στο στάβλο του κλέφτη, που έμεινε κατάπληκτος για το κατόρθωμα του Σίσυφου. Αλλά, σύμφωνα με το μύθο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης αυτής, ο Σίσυφος ερωτεύτηκε την Αντίκλεια, κόρη του Αυτόλυκου. Η νέα ανταποκρίθηκε στον έρωτά του και γέννησε τον Οδυσσέα. Πριν όμως από τη γέννηση του διάσημου ήρωα, η Αντίκλεια παντρεύτηκε τον Λαέρτη και γι' αυτό θεωρείται αυτός πατέρας του Οδυσσέα.
Η Ακακαλίδα, κόρη του Μίνωα, που γέννησε από τον Απόλλωνα πολλά παιδιά, έγινε και ερωμένη του Ερμή κι από τις σχέσεις τους γεννήθηκε ο Κύδων, επώνυμος ήρωας και ιδρυτής της πόλης Κυδωνιές της Κρήτης. Όμως δεν ήταν η μόνη φορά που ο Ερμής "τιμούσε" την οικογένεια του Μίνωα στην Κρήτη. Ένας γιος του βασιλιά της Κρήτης Κατρέα, ο Αλθαιμένης, είχε ζητήσει απ' το μαντείο να μάθει πως θα τελείωνε τη ζωή του ο πατέρας του. Το μαντείο απάντησε πως θα πέθαινε από το χέρι ενός παιδιού του. Γι' αυτό ο Αλθαιμένης, φοβούμενος μήπως σκοτώσει τον πατέρα του, πήρε την αδελφή του Απημοσύνη κι έφυγε κι εγκαταστάθηκε σε μια απόμερη γωνιά της Κρήτης. Μα εκεί την ερωτεύτηκε ο Ερμής, που η νέα επι αρκετό διάστημα κατάφερε να του ξεφεύγει. Τότε ο Ερμής σοφίστηκε ένα τέχνασμα. Άπλωσε στα σημεία απ' όπου θα πέρναγε η νέα δέρματα ζώων, που μόλις είχαν γδαρθεί, έτσι η Απημοσύνη γλίστρησε και πριν να σηκωθεί, ο Ερμής την πρόφτασε, την έπιασε και την έκανε δική του. Η Απημοσύνη είχε την ατυχή έμπνευση να ανακοινώσει στον αδελφό της, τον Αλθαιμένη, τα όσα έγιναν με τον Ερμή κι ο αδελφός της την κλώτσησε μ' οργή και η νέα πέθανε.
Κατά την αρχαιότητα οι άνθρωποι, είχαν τη μανία ν' αποδίδουν τη γέννηση παιδιών σε θεούς, ώστε ορισμένοι επώνυμοι να έχουν ένδοξους προγόνους. Έτσι βλέπουμε τον θεό Ερμή να γίνεται πατέρας του Κέφαλου, που τον απόκτησε σμίγοντας με την Έρση, τη θυγατέρα του Κέκροπα. Σίγουρα κι ο μύθος αυτός επινοήθηκε ειδικά για να ευχαριστήσουν οι αρχαίοι τους κατοίκους της Αττικής.

Στην ελληνική μυθολογία ελάχιστα πρόσωπα έχουν τόσες πολλές και ποικίλες επιδόσεις, όσες είχε ο Ερμής. Η δράση του απλωνόταν από τις ουράνιες σφαίρες, όπου κατοικούσαν οι θεοί, ως τη γη όπου κατοικούν οι άνθρωποι κι ως τον υποχθόνιο ακόμα κόσμο.
Χάρη στην ευστροφία του την πνευματική, την καλή του διάθεση και την ελαστικότητα των κινήσεων και των ηθικών του ενδιαφερόντων, κατάφερε να συνδυάζει θαυμαστά τους διάφορους ρόλους του ο γιος της Μαίας και μάλιστα επειδή ήταν πολύ αγαπητός σε θεούς και ανθρώπους.
Ο Ερμής ήταν προπάντων αγγελιοφόρος, ο κήρυκας των Ολυμπίων θεών, έχοντας εκτοπίσει σιγά-σιγά στη θέση αυτή την Ίριδα που ξέπεσε σε δευτερεύουσα κλάση. Κατά τις δύσκολες περιστάσεις πάντα προσφεύγει σ' αυτόν ο Δίας, προπαντός όταν πρέπει να αποτρέψει την οργή της Ήρας και τη μνησικακία της. Αλλά και σ' άλλες περιπτώσεις επεμβαίνει ο Ερμής, πότε εξ ονόματος του Διός και πότε κατ' εντολή ολόκληρου του Δωδεκαθέου.
Έτσι έχουμε την περίπτωση της μετάβασης του στης Νύμφης Καλυψώς, για να τεθεί τέρμα στην αιχμαλωσία του Οδυσσέα, όπως την περιγράφει ο Όμηρος. "Είπε ο Δίας κι ο Ερμής φόρεσε τα ωραία του χρυσά,, τα θεϊκά σανδάλια, που τον πήγαιναν όπου ήθελε, επάνω από στεριά και θάλασσα και γρήγορα ως η πνοή του ανέμου. Ύστερα πήρε στα χέρια το κηρύκειο, εκείνο το ραβδί του που μ' αυτό μπορούσε ν' αποκοιμίζει όποιον επιθυμούσε. Κι όρμησε έπειτα κι αφού πάνω από την Πιερία πέρασε, κατέβηκε στη θάλασσα απ' τον αιθέρα. Και πέταγε επάνω από τα κύματα παρόμοιος με γλάρο, που, ψάχνοντας για ψάρια, στην άλμη βρέχει τα φτερά. Έτσι γλιστρούσε ο θεός επάνω στην ατέλειωτη τη θάλασσα".
Όταν τελείωνε τις αποστολές του ο Ερμής, επέστρεφε στον Όλυμπο κι εκεί διασκέδαζε τους θεούς με την αναίδεια και την πονηριά του. Όπως συνέβηκε π.χ. όταν η Αφροδίτη και ο Άρης πιάστηκαν μέσα στ' αόρατα δεσμά που είχε φτιάξει ο Ήφαιστος κι ο εραστής της θεάς του έρωτα υποχρεώθηκε να πληρώσει της μοιχείας την αποζημίωση στο σύζυγο που είχε προσβληθεί. Τότε ο Απόλλωνας ρώτησε τον Ερμή: "Του Δία γιε, αγγελιοφόρε και αγαθών χορηγέ, σίγουρα θα δεχόσουν εσύ γι' αποζημίωση να κοιμηθείς με την ωραία Αφροδίτη;" Κι ο Ερμής απάντησε: "Μα θέλει ερώτημα, αδελφέ; Κι αν ακόμα τα δεσμά θα ήταν τρεις φορές δυνατότερα κι αν ακόμα θα γινόμουν θέαμα μπροστά σε όλους τους θεού; και σ' όλες τις θεές. θα ήθελα, φυσικά, πολύ να κοιμηθώ με την ωραία Αφροδίτη". 
Ο Ερμής, ως αγγελιοφόρος των θεών είχε ως έμβλημά του. το κηρύκειο, που το σχήμα του γινόταν ολοένα πιο πολύπλοκο με την πάροδο του χρόνου. Στην αρχή ήταν μια μικρή ράβδος, αργότερα της πρόσθεσαν ένα δίσκο με ένα μισοφέγγαρο στο επάνω μέρος, με τρόπο που να σχηματίζεται ένα είδος 8, ανοιχτού στο επάνω μέρος. Και η αρχαϊκή αυτή μορφή του κηρύκειου τελειοποιήθηκε με προσθήκη φιδιών. Όσο για την προέλευση της τελικής αυτής μορφής του κηρύκειου, υπάρχουν διάφορες θεωρίες. Σύμφωνα με μια παράδοση, το κηρύκειο με τα φίδια προέρχεται και είναι εφεύρεση του μάντη Τειρεσία, που πήρε, όταν τυφλώθηκε από τη θεά Αθηνά ένα ραβδί για να τον βοηθάει στο βάδισμά του. Για το κηρύκειο, έχουμε πολλές απόψεις για το συμβολισμό του. Άλλοι θεώρησαν πως τα φίδια του ήταν υπαινιγμός για τα δυο φίδια που η Ήρα έστειλε στον Ηρακλή για να τον πνίξουν στην κούνια του. Κατά μια άλλη άποψη, το κηρύκειο συμβόλιζε το διπλό χαρακτήρα του Ερμή που ήταν απεσταλμένος του Διός και της Αφροδίτης, άνδρα και γυναίκας σύγχρονα, μ' άλλα λόγια συμβόλιζε τον Ερμαφρόδιτο.
Για την ιδιότητά του ως κήρυκα των θεών, ο Ερμής ήταν προικισμένος με ξεχωριστή μνήμη και πολύ δυνατή φωνή. Ο ήρωας Στέντωρας, που γι' αυτόν γνωρίζουμε μόνο ότι η φωνή του ισοδυναμούσε με τη φωνή πενήντα ανθρώπων μαζί. Είχε την ανοησία να προκαλέσει τον Ερμή για το ποιος από τους δυο θα φώναζε πιο δυνατά. Ο Στέντωρας νικήθηκε και πλήρωσε την ήττα του με τη ζωή του.

Συνέχεια