|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
|
|
|
||
|
ΜΙΣΟΠΩΓΩΝ - ΦΛΑΒΙΟΣ ΚΛΑΥΔΙΟΣ ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ |
||
|
|
||
| Υπάρχει και μια ιστορία πολύ πρόσφατη, για έναν Καππαδόκη που εξορίστηκε από δω και πήγε εκεί. Αυτός, έχοντας μεγαλώσει εδώ στην πόλη σας κοντά στον χρυσοχόο (φαντάζομαι, ξέρετε για ποιον λέω), έμαθε όπου έμαθε πως δεν είναι σωστό να συναναστρέφεται με γυναίκες αλλά με παιδιά (δεν ξέρω τι εμπειρίες είχε εδώ πέρα, ενεργητικές και παθητικές). Δεν είχε ούτε δυο μέρες που έφτασε εκεί στην αυλή του βασιλιά, και για να 'χει να θυμάται την Αντιόχεια κουβάλησε ένα σωρό χορευτές και άλλα τέτοια προϊόντα, τελικά χρειάστηκε κι έναν κοτυλιστή (ξέρετε τι δουλειά κάνει αυτός). Τον καλεί κι αυτόν να πάει από δω εκεί, γιατί λαχτάρησε και πεθύμησε τον σοβαρό τρόπο ζωής σας. Οι Κέλτες τον κοτυλιστή δεν τον γνώρισαν γιατί έγινε αμέσως δεκτός από τον βασιλιά. Τους χορευτές όμως, όταν άρχισαν να παρουσιάζουν την τέχνη τους μέσα στο θέατρο, σηκώθηκαν και τους παράστησαν, νομίζοντας ότι οι άνθρωποι είχαν πάθει κρίση νυμφοληψίας. Για κείνους εκεί τους ανθρώπους, όπως και για μένα, το θέατρο ήταν ολωσδιόλου γελοίο μόνο που εκεί, λίγα άτομα γελούσαν σε βάρος πολλών, ενώ εγώ εδώ μαζί με λίγους ακόμα, δίνω σε όλους την εντύπωση ότι είμαι γελοίος από κάθε άποψη. Δεν αγανακτώ μ' αυτό το γεγονός. Θα 'μουν άδικος αν δεν έμενα ικανοποιημένος μ' αυτά που αντιμετωπίζω εδώ, δεδομένου ότι έχω δεχτεί με χαρά τα όσα είχε να μου προσφέρει η χώρα των Κελτών. Βλέπετε εκείνοι, επειδή μοιάζαμε στους τρόπους, με αγάπησαν τόσο που όχι μόνο τόλμησαν να πάρουν τα όπλα για χάρη μου αλλά και χρήματα που πρόσφεραν πολλά, κι όταν εγώ τ' αρνήθηκα, σχεδόν με ανάγκασαν να τα πάρω με το ζόρι, και με υπάκουγαν στο κάθε τι. Και το σπουδαιότερο είναι ότι από κείνους έφτασε εδώ σε σας η μεγάλη φήμη μου, κι όλοι με παίνευαν ότι ήμουν ανδρείος, συνετός, δίκαιος, όχι μόνο φοβερός πολεμιστής αλλά και ικανός να κυβερνήσω μέσα σε ειρηνικές συνθήκες, ευπρόσιτος, πράος. Ενώ εσείς από δω τους αντιγυρίσατε ότι έφερα τον κόσμο τ' απάνω κάτω (εγώ πάντως δεν κατάλαβα να αναποδογύρισα τίποτα, είτε επίτηδες είτε κατά λάθος). Επιπλέον, ότι με τα γένια μου θα πρεπε να πλέξω σχοινιά, και ότι πολεμώ το Χι ενώ εσάς σας έχει πιάσει μια σφοδρή επιθυμία για το Κάππα. Μακάρι οι πολιούχοι θεοί της Αντιόχειας να σας χαρίσουν το Κάππα στο διπλάσιο, γιατί εκτός από αυτό συκοφαντήσατε και τις γειτονικές σας πόλεις, που είναι άγιες κι έχουν την ίδια με εμένα λατρεία, ότι δήθεν αυτές σκαρφίστηκαν τις κατηγορίες ενάντιά μου, ενώ ξέρω καλά ότι οι πόλεις αυτές μ' αγαπούν περισσότερο κι από τους γιους τους, πόλεις που ξανάχτισαν τα ιερά των θεών και κατάστρεψαν όλους τους τάφους των άθεων όταν τους έδωσα το σύνθημα πριν λίγο καιρό, τόσο πολύ συνεπάρθηκαν και υψώθηκε το φρόνημά τους, που καταδίωξαν όσους πρόσβαλλαν τους θεούς σε βαθμό που ο ίδιος δεν επιθυμούσα. Όσο για τα δικά σας: πολλοί από σας γκρέμισαν τους βωμούς των θεών που μόλις είχαν ανεγερθεί και η πραότητά μου σχεδόν καθόλου δεν τους έπεισε να καθήσουν φρόνιμα. Όταν απομάκρυνα το πτώμα από τη Δάφνη, κάποιοι από σας, απαλλάσοντας τον εαυτό τους από τις υποχρεώσεις προς τους θεούς, αφήσατε το τέμενος του Δαφναίου θεού στη διάθεση εκείνων που είχαν αγανακτήσει για τα λείψανα του νεκρού, ως αποζημίωση, κι αυτοί, είτε από απροσεξία είτε όχι, έβαλαν τέτοια φωτιά που στους ξένους που βρίσκονταν στην πόλη σας προκάλεσε φρίκη, στο λαό σας όμωςέδωσε μεγάλη ευχαρίστηση, η δε βουλή σας, την αγνόησε και εξακολουθεί να την αγνοεί. Βέβαια εγώ πίστευα ότι πριν ακόμα από την πυρκαγιά ο θεός είχε εγκαταλείψει το ναό, γιατί όταν πρωτομπήκα το αντιλήφθηκα από τα σημάδια που μου έδειξε το άγαλμα. Και για όσους δεν με πιστεύουν, καλώ μάρτυρα τον μέγα Ήλιο. Όμως θέλω να σας υπενθυμίσω και μιαν άλλη απεχθή μου πράξη και μετά, όπως το συνηθίζω, να κατηγορήσω και να μεμφθώ τον εαυτό μου και να αυτοταπεινωθώ αρκούντως. Τον δέκατο μήνα, σύμφωνα με τη δική σας αρίθμηση (νομίχω, Λώο τον ονομάζετε), είναι η πατροπαράδοτη εορτή αυτού του θεού, και θα έπρεπε επειγόντως να συγκεντρωθείτε στη Δάφνη. Εγώ ο ίδιος, άφησα το ναό του Κάσιου Δία κι έτρεξα για τη Δάφνη, νομίζοντας ότι επιτέλους εκεί, αν όχι πουθενά αλλού, θα με ικανοποιούσε η επίδειξη του πλούτου και της φιλοδοξίας σας. Και σαν ονειροπαρμένος έπλαθα με το νου μου εικόνες: την πομπή, τα σφάγια, τις σπονδές, τον χορό να ψέλνει προς τιμή του θεο΄θ, τα θυμιάματα, τους έφηβους συγκεντρωμένους γύρω από το τέμενος, ψυχικά προετοιμασμένους, ντυμένους μεγαλόπρεπα με λευκές εσθήτες. Μόλις όμως μπήκα στον ιερό χώρο, ούτε θυμιάματα βρήκα ούτε πίτες ούτε ζώο για θυσία. Απόρησα για μια στιγμή και φαντάστηκα ότι βρισκόσασταν έξω και περιμένατε από μένα το σύνθημα, τιμώντας με ως αρχιερέα. Όταν όμως ρώτησα τον ιερέα τι θα θυσίαζε η πόλη σ' αυτήν την ετήσια γιορτή, εκείνος είπε: "Εγώ έφερα από το σπίτι μου μια χήνα για θυσία. Η πόλη για την ώρα δεν έχει κάνει καμιά προετοιμασία." Μετά απ' αυτό, εγώ που μου αρέσει να κάνω εχθρούς, έβγαλα στη βουλή έναν ολωσδιόλου ανάρμοστο λόγο, που ίσως δεν είναι παράλογο να τον υπενθυμίσω και τώρα. "Είναι φοβερό", είπα, "μια τόσο μεγάλη πόλη να παραμελεί τους θεούς περισσότερο κι από την τελευταία κωμόπολη στις εσχατιές του Πόντου: δέκα χιλιάδες κλήρους γης έχετε στην ιδιοκτησία σας, και στην ετήσια εορτή του θεού των πατέρων σας, που γίνεται για πρώτη φορά αφότου οι θεοί σκόρπισαν το σύννεφο της αθεϊας, δεν προσφέρετε για θυσία ούτε ένα πουλί, που θα 'πρεπε κάθε φυλή να θυσιάσει από ένα βόδι, κι αν δεν ήταν εύκολο αυτό, όλη η πόλη να προσφέρει στο θεό έναν ταύρο. Ο καθένας σας χαίρεται να καταξοδεύει στα δείπνα και στις γιορτές, και ξέρω καλά ότι πολλοί σκορπάτε ένα σωρό λεφτά τις μέρες του Μαϊουμά, για σας τους ίδιους όμως και για τη σωτηρία της πόλης σας δεν γίνεται καμιά θυσία, είτε από τον καθένα ιδιωτικά είτε δημόσια, μόνο ο ιερέας -που θα 'ταν πιο σωστό, πιστεύω, να γύριζε σπίτι του κουβαλώντας μερίδες από τα σφάγια που θα προσφέρατε στο θεό. Οι θεοί έχουν ορίσει, οι ιερείς να τους τιμούν με τον καλό και αγαθό χαρακτήρα τους, με το να είναι ενάρετοι και να τελούν τις καθορισμένες λειτουργίες, οι δε πολίτες πρέπει να προσφέρουν θυσίες, είτε δημόσια είτε κατ' ιδίαν. Εσείς όμως αυτή τη στιγμή αφήνετε τις γυναίκες σας να κουβαλάνε μέσα από το σπίτι και να προσφέρουν τα πάντα στους Χριστιανούς, κι οι γυναίκες σας, ταϊζοντας τους φτωχούς με δικά σας έξοδα, παρουσιάζουν την αθεϊα σαν κάτι το θαυμάσιο σε όσους έχουν ανάγκη από τέτοιες προσφορές (κι αυτοί, νομίζω, αποτελούν την πλειονότητα του ανθρώπινου γένους). Κι εσείς που παραμελείτε τις οφειλόμενες τιμές στους θεούς, δε θεωρείτε τη στάση σας ανάρμοστη. Κι έτσι, κανείς από όσους έχουν ανάγκη δεν πηγαίνει στους ναούς γιατί δεν βρίσκει εκεί τίποτα να φάει. Όταν γιορτάζονται τίποτα γενέθλια, ο οικοδεσπότης στρώνει πολυτελές τραπέζι για δείπνο και πρόγευμα και προσκαλεί τους φίλους και σε μια ετήσια γιορτή κανείς δεν αξιώθηκε να φέρει λάδι για το λυχνάρι του θεού ούτε σπονδή ούτε σφάγιο ούτε θυμίαμα. Εγώ δεν μπορώ να καταλάβω πως είναι δυνατό να τα βλέπει αυτά ένας καλός άνθρωπος και να τα επιδοκιμάζει και πιστεύω ότι ούτε στους θεούς αρέσουν." Αυτά θυμάμαι να είπα τότε, και μάρτυρας των λόγων μου στάθηκε ο θεός -που μακάρι να μην το έκανε- όταν εγκατέλειψε το προάστιο που χρόνια το είχε υπό την προστασία του, εκτρέποντας τα μυαλά και βιάζοντας το χέρι των κυβερνώντων. Και επέσυρα το μίσος σας εγώ με την ανόητη συμπεριφοράμου. Γιατί έπρεπε να σωπαίνω -όπως έκαναν πολλοί απ' όσους με συνόδευσαν ως εδώ- και να μην ανακατεύομαι παντού ούτε να σας επιτιμώ. Παρακινημένος όμως από την προπέτειά μου και από μια γελοία διάθεση να σας κολακεύσω (γιατί, μη νομίζετε πως εκείνα τα λόγια σας τα είπα από καλοσύνη, σας τα 'πα γιατί επιδίωκα ν' αποκτήσω φήμη ότι είμαι ευλαβής προς τους θεούς και ευμενής μαζί σας, αυτό κι αν δεν είναι γελοιωδέστατη κολακεία), σας έπρηξα στην πολυλογία δίχως να καταφέρω τίποτα. Καλά μου κάνατε λοιπόν και αντισταθήκατε στην επίθεσή μου μεταφέροντας το πεδίο μάχης αλλού. Εγώ σας κατάγγειλα υπό την σκέπη του θεού, χωρίς να απομακρυνθώ από το βωμό κι από τα ίχνη του αγάλματος -κι ήμουν ένας ανάμεσα σε λίγους. Ενώ εσείς μες στην αγορά, μπρος σ' όλο τον κόσμο, διαμέσου των πολιτών που 'χουν ταλέντο στα πειραχτικά ευφυολογήματα. Γιατί ξέρετε καλά πως αυτοί οι τελευταίο τα λένε μπροστά σε μεγάλο ακροατήριο και πως όσοι ευχαριστιούνται να ακούνε τις προσβολές τους, απολαμβάνοντας τες εξ ίσου -και κοπιάζοντας λιγότερο από κείνους που τα λένε- συμμετέχουν στον ψόγο. Ολόκληρη η πόλη λοιπόν έχει πει ή έχει ακούσει όσες ειρωνίες έγιναν σε βάρος αυτής της ταλαίπωρης γενειάδας και αυτού του ανθρώπου που δεν έδειξε και δεν πρόκειτε να δείξει καλούς τρόπους. Γιατί αυτός δεν πρόκειται να σας επιδείξει τον τρόπο ζωής που εσείς ακολουθείτε και θέλετε να βλέπετε και σε κείνους που σας κυβερνούν. Όσο για τις βρισιές με τις οποίες μεε λούσατε -δημόσια και ιδιωτικά- με στίχους αναπαίστων: τώρα που και γω ο ίδιος έχω κατηγορήσει τον εαυτό μου, σας επιτρέπω ακόμα μεγαλύτερη αθυροστομία, μιας και δεν πρόκειται απ' αφορμή αυτά να σας κάνω ποτέ κανένα κακό -να σφάξω κανέναν ή να χτυπήσω ή να αλυσοδέσω ή να φυλακίσω. Πως αυτό; Επειδή απέτυχα να σας χαρίσω ένα θέαμα -αφού και οι φίλοι μου και εγώ, με τη σωφροσύνη που δείξαμε, παρουσιάσαμε ένα θέαμα τρισάθλιο και αηδιαστικότατο για τα μάτια σας- σκέφτηκα να κάνω πίσω και να φύγω από την πόλη. Όχι γιατί έχω πειστεί ότι εκεί που θα πάω σίγουρα θα αρέσω, απλώς θεώρησα αυτονόητο, σε περίπτωση που δεν τα καταφέρω ούτε και σε κείνους να φανώ ωραίος και καλός, να δώσω σ' όλους μερίδιο από την απέχθεια που προκαλώ και να πάψω πια να ταράζω την ευτυχισμένη αυτή πόλη με τη δυσωδία της μετριότητάς μου και τη σωφροσύνη των φίλων μου. Κανείς μας άλλωστε δεν αγόρασε από σας ούτε χωράφι ούτε κήπο. Ούτε σπίτι έχτισε κανείς ούτε παντρεύτηκε ούτε συμπεθέριασε, ούτε ερωτευτήκαμε τους ωραίους σας ούτε ζηλέψαμε τα ασσυριακά πλούτη σας ούτε πήραμε μέρος στους φατριασμούς σας ούτε επιτρέψαμε σε κανένα αξιωματούχο σας να αποκτήσει μεγαλύτερη ισχύ προσκολλώμενος σ' εμάς ούτε αναγκάσαμε τον λαό να οργανώσει δείπνα και θέατρα -αυτό το λαό που του χαρίσαμε τόση καλοζωϊαπου απαλλαγμένος από τη φτώχεια είχε την άνεση να σκαρώνει αναπαίστους ενάντια στον αίτιο της τόσης αφθονίας- ούτε καταγράψαμε τα αποθέματα σε χρυσό ούτε ζητήσαμε ασήμι ούτε τους φόρους αυξήσαμε, αντίθετα, έχουν μειωθεί για όλους οι συνηθισμένες εισφορές κατά τό ένα πέμπτο. Επιπλέον, δεν μου φτάνει το να είμαι μόνο εγώ σώφρων, έχω και τον ανάλογο εισαγγελέα -έτσι πιστεύω τουλάχιστον, μα το Δία και τους θεούς- και καλά κάνατε και τον επιτιμήσατε: διότι γέρος όπως είναι και κάπως φαλακρός από μπροστά, από δυστροπία ντρέπεται να αφήσει τα υπόλοιπα μαλλιά του μακριά όπως έκαναν οι Άβαντες, σύμφωνα με την περιγραφή του Ομήρου. Κι έχω μαζί μου στο παλάτι δυο τρεις ακόμα ή και τέσσερις -κι αν θέλετε, κι έναν πέμπτο- που δεν είναι καθόλου κατώτεροι απ' αυτόν. Όσο για το θείο μου που 'ναι συνονόματός μου, δεν σας κυβέρνησε δικαιότατα, όσον καιρό του επιτρέψαν οι θεοί να μείνει μαζί μας; Δεν έφερε σε πέρας όλες τις υποθέσεις της πόλης με πολύ μεγάλη προνοητικότητα; Θεωρούσα ότι η πραότητα κι η σωφροσύνη των αρχόντων είναι καλά πράγματα και ότι από μεριάς μου θα ήταν αρκετή μια τέτοια στάση ώστε να με δείτε με καλό μάτι. Αφού όμως δεν σας αρέσουν τα αχτένιστα μαλλιά μου και το μήκος της γενειάδας μου, το ότι δεν ζηγώνω στα θέατρα και τ' ότι έχω την αξίωση να 'ναι σοβαροί οι άνθρωποι μες στους ναούς και πάνω απ' όλα, αφού σας δυσαρεστεί το ότι ασχολούμαι με την απονομή της δικαιοσύνης και στέκομαι εμπόδιο στην πλεονεξία των εμπόρων, αποχωρώ με τη θέλησή μου από την πόλη σας. Δεν είναι εύκολο, βλέπετε, στα γεράματα ν' αλλάξει ο άνθρωπος χωρίς να πάθει ό,τι έπαθε και το γεράκι του μύθου. Λένε πως το γεράκι κάποτε κελαηδούσε σαν τ' άλλα πουλιά, επέβαλε όμως στον εαυτό του να χρεμετίζει σαν τα καθαρόαιμα άλογα, με αποτέλεσμα από τη μια να ξεχάσει την παλιά του φωνή κι από την άλλη να μην τα καταφέρνει στη μίμηση, και τελικά να στερηθεί και τις δυο φωνές κι η φωνή που βγάζει τώρα είναι χειρότερη όλων των άλλων πουλιών. Αυτό φροντίζω να μην πάθω και γω, δηλαδή να μην καταφέρνω ούτε χωριάτης να είμαι ούτε εκλεπτυσμένος. Όπως βλέπετε κι οι ίδιοι άλλωστε, κοντεύω να φτάσω, με το θέλημα τωνθεών, στην ηλικία όπου στα μαλλιά μου θ' ανακατευτούν άσπρες και μαύρες τρίχες, που λέει και ο Ανακρέων. Ας είναι. Αλλά εξηγείστε μου, για όνομα του Διός Αγοραίου και πολιούχου, τους λόγους της αχαριστίας σας. Αδίκησα μέχρι τώρα κανέναν σας, είτε δημόσια είτε κατ' ιδίαν, κι επειδή δεν γίνεται να μ' εκδικηθείτε ανοιχτά, με κοροϊδεύετε με τραγουδάκια όπως οι κωμωδιογράφοι που τραβολογούν πάνω στη σκηνή και ξεφτιλίζουν τον Ηρακλή και τον Διόνυσο; Ή μήπως επειδή απέφυγα να σας κάνω κακό στην πράξη ενώ δεν απέφυγα να σας πω βαριές κουβέντες, πάτε να με εκδικηθείτε με τον ίδιο τρόπο; Ποιά είναι η αιτία της αντιπαλότητας και του μίσους που μου δείχνετε; Ξέρω καλά ότι δεν έκανα κανένα τρομερό ή ανεπανόρθωτο κακό, σε κανέναν από σας χωριστά ούτε σ' ολόκληρη την πόλη, ούτε είπα τίποτα πρόστυχο, παρά σας παίνεψα όσο μου ήταν επιτρεπτό και στάθηκα έντιμος μαζί σας, όπως θα έπραττε ο καθένας που θα επιθυμούσε, στο μέτρο του δυνατού, να κάνει το καλό στους ανθρώπους. Ξέρετε καλά πως δεν είναι δυνατό, ούτε οι φορολογούμενοι να απαλλαγούν τελείως ούτε να προσφέρω τα πάντα σε κείνους που 'χουν συνηθίσει μόνο να λαμβάνουν. Όταν γίνει γνωστό λοιπόν ότι από τη μια δεν έχω μειώσει τις δημόσιες δαπάνες που συνήθως επιβαρύνουν τον αυτοκράτορα, κι από την άλλη σας έχω απαλλάξει από αρκετούς φόρους, δεν θα μοιάζει, με αίνιγμα η υπόθεση; Όμως το σωστό θα 'ταν να μη λέω λέξη για τα όσα έχω κάνει δημόσια για το σύνολο των υπηκόων μου, για να μη φανεί ότι σκόπιμα από μόνος μου υμνολογώ τον εαυτό μου, όταν μάλιστα έχω προαναγγείλει ότι θα τον λούσω μ' ένα σωρό αισχρές προσβολές, όσο για τις κατ' ιδίαν ενέργειές μου, μπορεί να ήταν θρασείς και ανόητες, δεν τους άξιζε όμως τόση αχαριστία από μεριάς σας, αξίζει όμως να τις μνημονεύω κι αυτές κοντά στις άλλες ντοπές μου -τόσο επειδή είναι χειρότερες από τις προηγούμενες μου, δηλαδή το χάλι των μαλλιών μου και τ' ότι ήμουν ανέραστος, όσο και επειδή είναι πιο αληθινές και ταιριάζουν τέλεια με την ψυχοσύνθεσή μου. Προτού σας γνωρίσω σας παίνευα, όπως μου υπαγόρευε η φιλοδοξία μου, χωρίς να περιμένω πρώτα να σας δοκιμάσω και χωρίς να με απασχολήσει το πως θα τα πάμε μεταξύ μας. Επειδή σας θεωρούσα παιδιά Ελλήνων, κι επειδή θεωρώ και τον εαυτό μου Έλληνα ως προς τον τρόπο ζωής -αν και η καταγωγή μου είναι Θρακιώτικη-, υπέθετα ότι θα αγαπιόμασταν πολύ. Εδώ, ας μείνω με την ντροπή της βιασύνης. Στη συνέχεια, αφού μου στείλατε πρέσβεις -που έφτασαν τελευταίοι απ' όλους, προηγήθηκαν όλες οι άλλες πόλεις, ακόμα και οι Αλεξανδρινοί από την Αίγυπτο- σας απάλλαξα, ειδικά εσάς, από την καταβολή μεγάλων ποσοτήτων χρυσού και άργυρου και από πάμπολλους φόρους. Κατόπιν πρόσθεσα άλλες διακόσιες θέσεις βουλευτών στον κατάλογο της βουλής σας, χωρίς να τσιγκουνευτώ με κανέναν βουλευτή, γιατί είχα βάλει στόχο να κάνω την πόλη σας μεγαλύτερη και ισχυρότερη. Σας έδωσα λοιπόν τη δυνατότητα να εκλέξετε τους πλουσιότερους από τους πολίτες που διαχειρίζονται τα έσοδα του δικού μου ταμείου και είναι υπεύθυνοι για την κοπή των νομισμάτων, εσείς όμως δεν εκλέξατε τους ικανούς ανάμεσά τους και βρήκατε ευκαιρία να προβείτε σε ενέργειες που θυμίζουν πόλη κάθε άλλο παρά ευνομούμενη -και που ούτως ή άλλως ταιριάζουν με τα ήθη σας. Θέλετε να σας θυμίσω μία; Κάποιον, αφού τον ονομάσατε βουλευτή, πριν ακόμα γραφτεί στον κατάλογο και ενώ εκκρεμούσε ακόμα η εκλογή του, του αναθέσατε λειτούργημα. Κάποιον άλλον, έναν φτωχό άνθρωπο που οπουδήποτε αλλού δεν θα του 'διναν σημασία, εσείς, επειδή με το παραπανίσιο μυαλό που έχετε ανταλλάζετε το χρυσάφι με σκουπίδια, τον μαζέψατε μέσα από την αγορά, του δώσατε περιουσία και τον εκλέξατε συνάδελφό σας. Ένα σωρό τέτοιες ατασθαλίες κάνατε σχετικά με τους διορισμούς κι επειδή εγώ δεν συγκατατέθηκα σε όλες, για τα όσα καλά έχω κάνει δεν άκουσα ευχαριστώ και για τα όσα με αίσθημα απέφυγα να κάνω, έγινα μισητός. Τα παραπάνω βέβαια είναι μηδαμινά πράγματα και δεν θα μπορούσαν να ξεσηκώσουν την πόλη εναντίον μου, ενώ το χειρότερο κακό που σας έκανα και που προκάλεσε το μεγάλο μίσος ήταν τότε που ο λαός βρισκόταν μαζεμένος μες το θέατρο και με το που έφτασα εγώ έβγαλε την ιαχή, "Τα πάντα είναι άφθονα, τα πάντα είναι πανάκριβα", επειδή ένιωσε να πνίγεται από τους πλούσιους. Την άλλη μέρα κουβέντιασα με τους ισχυρούς της πόλης σας, προσπαθώντας να τους πείσω ότι είναι καλύτερο να ωφελήσουν τους πολίτες και τους ξένους με το να μη επιδιώκουν τα άδικα κέρδη. Εκείνοι υποσχέθηκαν ότι θα τακτοποιούσαν το ζήτημα. Επί τρεις μέρες έκανα τα στραβά μάτια και περίμενα, εκείνοι όμως ολιγωρούσαν σε σημείο που δεν θα το περίμενε κανείς. Κι επειδή το 'βλεπα πως το παράπονο του λαού ήταν αληθινό και ότι η αγορά δεν έπασχε από ανεπάρκεια αλλά από την απληστία των πλουσίων, όρισα λογικές τιμές για το κάθε τι, και την ενέργειά μου αυτή την γνωστοποίησα σε όλους. Επειδή όμως υπήρχαν σε αφθονία και το κρασί και το λάδι κι όλα τα άλλα εκτός από το σιτάρι -λόγω της φοβερής καταστροφής που προκάλεσε η ξηρασία-, σκέφτηκα να στείλω ανθρώπους στη Χαλκίδα, την Ιεράπολη και τις γύρω πόλεις και εισήγαγα τετρακόσιες χιλιάδες μέτρα. Όταν καταναλώθηκε κι αυτό, στην αρχή διέθεσα πέντε χιλιάδες, μετά εφτά και τέλος δέκα χιλιάδες μόδιους, (στο εξής αυτή είναι η ονομασία του μέτρου σ' όλη τη χώρα). Όλη αυτή η ποσότητα ανήκε σε μένα. Έδωσα στην πόλη από το σιτάρι που μου είχε έρθει απ' την Αίγυπτο, χρεώνοντας τα δεκαπέντε μέτρα στην τιμή που μέχρι πρότινος κόστιζαν τα δέκα μέτρα. Αν αυτά τα δέκα μέτρα το καλοκαίρι σας κόστιζαν τόσο, πόσο θα 'πρεπε να υπολογίσετε ότι θα τα πληρώνατε την εποχή που όπως λέει και ο Βοιωτός ποιητής, "είναι σκληρό πράγμα η πείνα μές στον σπίτι". Μήπως δεν είναι αλήθεια ότι στην τιμή αυτή θ' αγοράζατε πέντε μέτρα με τα χίλια ζόρια και θα 'σασταν και ευχαριστημένοι, ύστερα από τέτοιο χειμώνα; Τι είχαν κάνει οι πλούσιοι της πόλης σας; Από τη μια πουλούσαν κρυφά το στάρι έξω από την πόλη σε υπερβολική τιμή κι από την άλλη φόρτωσαν τα δικά τους έξοδα στο κοινό. Κι όχι μόνο η πόλη αλλά κι οι περισσότεροι αγρότες τρέχουν ν' αγοράσουν ψωμί μιας κι είναι το μόνο που υπάρχει σε αφθονία κι είναι φτηνό. Κι όμως, ποιος από σας θυμάται να ευημερεί η πόλη τόσο ώστε να πουλιούνται τα δεκαπέντε μέτρα σιτάρι για ένα χρυσό νόμισμα; Γι' αυτή μου την πράξη με μισήσατε: που δεν επέτρεψα να σας πουλάνε το κρασί, τα λαχανικά και τα φρούτα για χρυσάφι, και το κρυμμένο στις αποθήκες σιτάρι ξαφνικά να το μετατρέπετε για χάρη τους σε χρυσάφι και ασήμι. Εκείνοι βέβαια το μοσχοπούλησαν έξω από την πόλη κι έκαναν εδώ τον κόσμο να υποφέρει από την πείνα που λιώνει τους θνητούς όπως είπε ο θεός που κατηγόρησε εκείνους που έκαναν παρόμοια πράγματα. Τώρα στην πόλη υπάρχει αφθονία στο ψωμί μονάχα και σε τίποτα άλλο. Βέβαια, το ήξερα και τότε που τα έκανα αυτά ότι δεν θα γινόμουν αρεστός σε όλους, μα δε μ' ένοιαζε. Γιατί πίστευα ότι έπρεπε να βοηθήσω το αδικημένο πλήθος καθώς και τους ξένους που κατέφθαναν εδώ με απόφαση δική μου και των αξιωματούχων που βρίσκονται μαζί μου. Αλλά επειδή αφ' ενός αυτοί θα αναχωρήσουν, απ' ό,τι ξέρω, κι αφ' ετέρου η πόλη σας απέναντί μου είναι ομόφωνη (γιατί οι μεν με μισούν ενώ οι άλλοι που φάγαν ψωμί από τα χέρια μου δείχνουν αχαριστία), τα αφήνω όλα στην κρίση της Αδράστειας, και θα φύγω να πάω σε άλλο έθνος κι άλλον λαό, χωρίς να θυμίσω αυτά που κάνατε μεταξύ σας πριν εννιά χρόνια για να βρείτε το δίκιο, τότε που ο λαός ξεσηκώθηκε με φωνές κι έβαλε φωτιά στα σπίτια των δυνατών και σκότωσε τον κυβερνήτη κι ύστερα τιμωρήθηκε, επειδή παρ' ότι δίκαια είχε οργισθεί, ξεπέρασε με τις πράξεις του κάθε μέτρο. Μα, για τους θεούς, για ποιο πράγμα αντιμετωπίζω τόση αχαριστία; Για το ότι σας έθρεψα, και μάλιστα τόσο απλόχερα, από την προσωπική μου περιουσία, πράγμα που δεν έχει ξαναγίνει μέχρι τώρα σε καμιά πόλη; Για το ότι μεγάλωσα τον κατάλογο των βουλευτών; Για το ότι δεν σας τιμώρησα όταν σας έπιασα να κλέβετε; Να σας θυμίσω ένα δυο πράγματα, για να μη νομίσει κανείς ότι τα παραπάνω είναι σχήμα λόγου και ρητορείες και ψέματα; Είπατε ότι τρεις χιλιάδες κλήροι γης, αν θυμάμαι καλά, ήταν ακαλλιέργητοι και ζητήσατε να τους πάρετε, και όταν τους πήρατε τους μοιραστήκατε μεταξύ σας όσοι δεν τους είχατε ανάγκη. Αυτό αποδείχτηκε ξεκάθαρα ύστερα από έρευνα. Τότε εγώ αφού αφαίρεσα τους κλήρους από όσους τους κρατούσαν άδικα -και χωρίς να προχωρήσω σε έρευνες για τη γη που είχαν αποκτήσει παλιότερα και για την οποία δεν πλήρωναν φόρους ενώ όφειλαν να πληρώνουν-, τους ανέθεσα τις πιο δαπανηρές λειτουργίες της πόλης. Ακόμα και τώρα, αυτοί που εκτρέφουν άλογα έχουν κοντά στους τρεις χιλιάδες κλήρους, για τους οποίους κάθε χρόνο απαλλάσονται από τη φορολογία. Κι αυτό το χρωστάτε στην κρίση και διακυβέρνηση του θείου μου και συνονόματου μου αλλά και σε μένα, που επειδή έτσι τιμωρώ τους απατεώνες και τους κλέφτες, είναι φυσικό να σας φαίνεται ότι έφερα τον κόσμο τ' απάνω κάτω. Γιατί ξέρετε καλά πως η επιείκεια προς τους απατεώνες και τους κλέφτες αυξάνει και δυναμώνει την κακία ανάμεσα στους ανθρώπους. |
||
 |
|
|
 |
