 |
ΙΣΧΥΣ
ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΣ |
Ο Δίας είναι ο ισχυρότερος και για να επιβάλλει την κυριαρχία του , χρειάστηκε να διεξάγει σκληρούς και μακρούς αγώνες κατά των Τιτάνων και των Γιγάντων για να αναδειχθεί νικητής. Όμως η αδελφή του Ήρα, που είναι και σύζυγός του και οι αδελφοί του Ποσειδώνας και Άδης με δυσκολία δέχονται να υπακούσουν παθητικά σ' αυτόν. Ενώ είχε συμφωνηθεί πως ο Ποσειδώνας θα βασίλευε στην θάλασσα, ο Άδης στον κόσμο των σκιών και ο Δίας θα είχε την κυριαρχία του ουρανού, παρόλα αυτά δεν συμμερίζετε την συμφωνία. Δέχεται την ύπαρξη άλλων θεών παράλληλα με αυτόν, με τον όρο να είναι όλοι ταπεινοί υπήκοοί του, που συγκαταβατικά του έχει παραχωρήσει μέρος της εξουσίας του. Κι όταν η περίπτωση το επιβάλλει τους ανακαλεί αμέσως στην τάξη, όπως βλέπουμε στο παρακάτω χωρίο της "Ιλιάδας" : "Θα μάθετε πόσο είμαι πιο δυνατός απ' όλους τους θεούς. Να, θεοί, δοκιμάστε να πεισθείτε. Δέστε στον ουρανό μια χρυσήν αλυσίδα και πιαστείτε όλοι απ' αυτή, θεοί και θεές. Όσο και να προσπαθείτε δε θα παρασύρετε προς τη γη τον Δία. Αν όμως εγώ θελήσω να σύρω την αλυσίδα προς το μέρος μου, θα τραβήξω μαζί της και γη και θάλασσα. Τόσο είμαι δυνατότερος από θεούς και ανθρώπους."
Ένα ορφικό ποίημα, μας παρουσιάζει την ιδέα που είχαν οι Έλληνες για την παντοδυναμία του Δία:
"Ο Δίας ήταν ο πρώτος, ο Δίας ήταν ο τελευταίος και ο κύριος της βροντής. Ο Δίας είναι η κεφαλή, ο Δίας είναι το μέσον, από τον Δία προέρχεται το σύμπαν. Ο Δίας είναι η βάση της γης και τ' ουρανού με τα λαμπερά τ' αστέρια. Ο Δίας ήταν αρσενικός, ο Δίας ήταν επίσης αθάνατη Νύμφη. Ο Δίας είναι η πνοή των πάντων. Ο Δίας είναι η ρίζα της θάλασσας. Ο Δίας είναι ο κύριος του κόσμου, που τρέμει τον κεραυνό που εκείνος ρίχνει. Αφού δημιούργησε όλα τα όντα, τα βάζει κάτω από το εκθαμβωτικό φως, που πηγάζει από την ιερή του καρδιά και επιτελεί τα πράγματα τα πιο θαυμαστά."
Πολυάριθμα επίθετα συνοδεύουν το όνομα του Διός (έχουν μετρηθεί περίπου εκατόν πενήντα) και παρουσιάζουν τον θεό με τις μορφές που του είχε δώσει η φαντασία των Ελλήνων. Τον αποκαλούν κεραυνοβόλο, αιθέριο, αέριο, δημιουργό της βροντής και της βροχής και των ανάλογων φαινομένων. Τον ονομάζουν πατέρα των καρπών που αυτός φέρνει στη γη, φύλακα των πόλεων,
προστάτη, υπερασπιστή, πατέρα, δημιουργό, ξένιο, πολεμιστή, θριαμβευτή, εξαγνιστή, ικέτη, ευνοϊκό, σωτήρα και ελευθερωτή. Μ' άλλα λόγια ουράνιο και συγχρόνως γήινο, με ονόματα που αναφέρονται σ' όλη τη φύση και σ' όλα τα φαινόμενα ως αιτία του παντός. Ο Δίας είχε πολλές δικαιοδοσίες, φυσικές και ηθικές, που χαρακτηρίζονται άριστα με τη φράση: "η εξουσία του Δία θεμελιωνόταν στη διπλή ανωτερότητα της
δύναμης και της σοφίας".
Τη δύναμη του Διός την είδαμε κατά τους αιώνες που έκανε για να εδραιώσει την κυριαρχία του. Και, αδιαμφισβήτητη πια, η εξουσία του ασκείται χωρίς εμπόδια πάνω στους άλλους θεούς. Δεν είναι ωστόσο απεριόριστη, επειδή είναι κάτω από μια ανώτερη δύναμη, το Πεπρωμένο, που οι Έλληνες το
προσωποποίησαν ανθρωπομορφικά με τις τρεις Μοίρες.
|
Ο ΔΙΑΣ ΚΑΙ Ο
ΟΡΚΟΣ |
Ο θεσμός του όρκου έπαιξε μεγάλο ρόλο στην ελληνική μυθολογία. Ο όρκος λοιπόν είχε τεθεί κάτω από την προστασία του Διός. Κι όλες οι θεότητες υπάγονται στη δέσμευση αυτή. Μας λέει ο Ησίοδος: "Αν ένας από τους κατοίκους του Ολύμπου κατηγορηθεί ότι λέει ψέματα, η Ίρις αποστέλλεται από τον Δία να φέρει μέσα σε λαγήνι χρυσό το νερό που πηγάζει, πάντα κατάψυχρο, από βράχο ψηλό, που πάνω σ' αυτό ορκίζονται οι θεοί." Ο ποιητής εννοεί τη Στύγα. "Αν ένας απ' τους αθάνατους, που κατοικούν στην κορυφή του χιονοσκέπαστου Ολύμπου δώσει ψεύτικον όρκο, ενώ θα έκανε σπονδές με της Στύγας το νερό, χάνει επί ένα χρόνο την πνοή της ζωής, δε γεύεται μήτε το νέκταρ μήτε την αμβροσία, μένει στο κρεβάτι του ξαπλωμένος χωρίς να αναπνέει, δίχως να μιλεί, βυθισμένος σε νάρκη. Όταν περάσει ο χρόνος, βρίσκεται καταδικασμένος σε καινούρια βάσανα, επί εννέα χρόνια θα ζει χωριστά απ' τους άλλους αθάνατους, δίχως το δικαίωμα να παίρνει μέρος στα συμβούλια ή τα συμπόσια τους, μονάχα το δέκατο
χρόνο που λήγει η τιμωρία του για την ψευδορκία μπορεί να ξαναγυρίσει στην ομήγυρη των θεών, στον Όλυμπο."
Στην Ολυμπία εξάλλου υπήρχε άγαλμα του Ορκίου Διός, που μπροστά του, όσοι θα λάβαιναν μέρος στους αγώνες ορκίζονταν να κρατήσουν αυστηρά όλους τους κανόνες τους σχετικούς με τ' αγωνίσματα. Και ο όρκος τους αυτός ήταν υπό την προστασία του Διός, που τιμωρούσε αυστηρά τους επίορκους. Μονάχα οι ψεύτικοι όρκοι για τον Έρωτα συγχωρούνταν, επειδή κι ο ίδιος ο Δίας είχε πέσει σε ανάλογο αμάρτημα.
